Czy palenie e-papierosów skłania młodzież do sięgania po zwykłe papierosy?

Ciekawostki

Czy palenie e-papierosów skłania młodzież do sięgania po zwykłe papierosy?

Autor: Jędrzej Sarnecki

Opracowanie na podstawie: Leventhal AM, Strong DR, Kirkpatrick MG i wsp. Association of Electronic Cigarette Use With Initiation of Combustible Tobacco Product Smoking in Early Adolescence. JAMA 2015;314(7):700-707.

 

Zyskujące na popularności elektroniczne papierosy stanowią coraz bardziej istotne zagadnienie. Poza określaniem ich wpływu na zdrowie obecnie bada się także, czy mogą one ułatwiać rzucanie palenia lub przeciwnie – sprzyjać rozwojowi nikotynizmu. Leventhal i wsp. przeprowadzili longitudinalne, ankietowe badanie oceniające, czy ryzyko rozpoczęcia korzystania z palonych produktów tytoniowych (zwykłe papierosy, cygaretki, fajki wodne itp.) jest wyższe u nastolatków korzystających z elektronicznych papierosów. W badaniu wzięło udział 3383 uczniów 9 klas (średnia wieku 14,1 lat) z 10 szkół w Los Angeles. Udzielili oni odpowiedzi na pytania w papierowych ankietach przy rozpoczęciu badania, po 6 miesiącach oraz po roku, kiedy byli już uczniami 10 klasy. Poza pytaniem o korzystanie z e-papierosów i klasycznych wyrobów tytoniowych standaryzowane ankiety zawierały również pytania dotyczące sytuacji rodzinnej, nikotynizmu któregoś z członków rodziny oraz palenia przez przyjaciół. Przy wykorzystaniu odpowiednich kwestionariuszy oceniono także możliwość występowania zachowań ryzykownych oraz obecność objawów depresyjnych.

Z odpowiedzi udzielonych przez uczestników badania w pierwszej ankiecie wynikało, że ok. 23% uczniów przynajmniej raz w życiu paliło tradycyjny wyrób tytoniowy, a prawie 19% korzystało z elektronicznych papierosów. Uczniowie, którzy nigdy nie palili zwykłych papierosów czy innych produktów tytoniowych, a kiedykolwiek korzystali z e-papierosów częściej niż ich koledzy sięgali po tradycyjne wyroby tytoniowe (30% vs 8% pomiędzy 1 a 2 ankietą i 25% vs 9% pomiędzy 2 a 3 ankietą). Korzystanie kiedykolwiek z e-papierosów w czasie poprzedzającym początek badania wiązało się z większym ryzykiem palenia tytoniu w ciągu 12 miesięcy pomiędzy 1 a 3 przeprowadzonym kwestionariuszem (iloraz szans (ang. odds ratio, OR) 2,73; 95% przedział ufności (ang. confidence interval, CI) 3,19-5,71).

Wyniki omawianego badania wskazują na zwiększone ryzyko palenia papierosów i innych wyrobów tytoniowych wśród nastolatków korzystających z e-papierosów. Jak zaznaczają autorzy publikacji, możliwe jest, że za rozpoczęcie stosowania obydwu typów używek odpowiedzialne są te same czynniki ryzyka – oznaczałoby to, że nie występuje tutaj związek przyczynowo-skutkowy. Aby zmniejszyć znaczenie tych czynników, Leventhal i wsp. wykorzystali dane demograficzne, socjologiczne i dotyczące najbliższych osób, z którymi spędzali czas uczestnicy badania. Uwzględnienie potencjalnych czynników ryzyka sięgania po używki jedynie nieznacznie zmniejszyło OR. Istotny jest fakt, że e-papierosy mogą być pierwszym produktem zawierającym nikotynę, z którego skorzystają nastolatki z powodu ich większej niż tradycyjnych wyrobów tytoniowych dostępności dla nieletnich, skierowania do młodszych osób materiałów promocyjnych, powszechnego przekonania o ich mniejszej szkodliwości oraz ze względu na dostępność różnych, potencjalnie atrakcyjnych smaków.

Niezależnie od możliwego wpływu używania elektronicznych papierosów na ryzyko rozpoczęcia palenia zwykłych papierosów w przyszłości, korzystanie z nich ma również niekorzystne konsekwencje dla zdrowia. Dotychczas zebrane dane wskazują, że część ich składników, takich jak glikol propylenowy czy gliceryna, może być rozkładana w trakcie aerozolizacji do kancerogenów takich jak formaldehyd czy aceton[1],[2]. Analogicznie do dymu ze zwykłych papierosów, również para wodna z tych elektronicznych negatywnie wpływa na zdrowie osób przebywających w pobliżu osoby palącej. Wdychana nikotyna, niezależnie od jej źródła, pozostaje substancją uzależniającą o szkodliwym dla układu naczyniowego i nerwowego działaniu1.