Korzystny wpływ suplementacji żelazem na rozwój motoryczny niemowląt – wyniki badania z randomizacją

Suplementacja

Korzystny wpływ suplementacji żelazem na rozwój motoryczny niemowląt – wyniki badania z randomizacją

Autor: Ada Borowiec

Opracowanie na podstawie: Angulo-Barroso RM, Li M, Santos DC i wsp. Iron supplementation in pregnancy or infancy and motor development: A Randomized Controlled Trial. Pediatrics 2016;4:e 20153547.

Wiele czynników, w tym odżywianie, wpływa na rozwój motoryczny w pierwszym okresie życia1. Żelazo odgrywa ważną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu mózgu i mięśni, jego niedostateczna podaż w czasie ciąży i u niemowlęcia może upośledzać nabywanie kolejnych umiejętności i osiąganie tzw. kamieni milowych2,3. Przeprowadzono już badania z randomizacją w celu ustalenia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niedoborem żelaza a słabszymi wynikami testów oceniających rozwój psychoruchowy4. 6 z 8 badań potwierdziło korzystny wpływ suplementacji diety niemowląt żelazem na rozwój motoryczny. Jednak żadne z nich nie odnosiło się do suplementacji w okresie prenatalnym.  

Angulo-Barroso i wsp. na łamach Pediatrics opublikowali wyniki 2 połączonych badań z randomizacją, których celem było określenie wpływu suplementacji żelazem w czasie ciąży i/lub w okresie niemowlęcym na rozwój dużej motoryki, integralność układu nerwowego oraz jakość wzorców ruchowych w 9. m.ż.

W zależności od otrzymywanej suplementacji w okresie pre- i postnatalnym badaną populację podzielono na następujące grupy:

  1. placebo w czasie ciąży i u niemowlęcia (placebo/placebo), n = 288,
  2. placebo w czasie ciąży i żelazo u niemowlęcia (placebo/żelazo), n = 305,
  3. żelazo w czasie ciąży i placebo u niemowlęcia (żelazo/placebo), n = 298,
  4. żelazo w czasie ciąży i u niemowlęcia (żelazo/żelazo), n = 305.

 

Do badania zostało włączonych 1482 niemowląt urodzonych przez kobiety biorące udział w badaniu już od początku ciąży. Wszystkie matki otrzymywały codziennie 0,4 mg kwasu foliowego oraz placebo lub żelazo w dawce 300 mg. Niemowlęta w wieku od 6. tygodnia do 9. miesiąca życia przydzielano losowo do grupy otrzymującej placebo (n = 730) lub żelazo w dawce 1 mg/kg m.c./dobę (n = 752). Niemowlęta, u których stwierdzono stężenie ferrytyny we krwi pępowinowej poniżej 35 μg/l, zostały wykluczone z badania. Ostatecznie wszystkie dane potrzebne do analiz statystycznych uzyskano od 1196 niemowląt. U dzieci oceniano: rozwój motoryki dużej za pomocą Skali Rozwoju Motorycznego Peabody (ang. Peabody Developmental Motor Scale, Second Edition, PDMS-2)5, integralność układu nerwowego za pomocą skali INFANIB (ang. Infant Neurological International Battery)6, jakość ruchu za pomocą Skali Rozwoju Bayley (ang. Behavior Rating Scale (BRS) of the Bayley Scales of Infant Development, Second Edition)7,8.

Zaopatrzenie w żelazo, jak oczekiwano, różniło się w poszczególnych grupach. Niedobór żelaza częściej stwierdzano u matek w grupach placebo/placebo i placebo/żelazo niż w grupach suplementowanych podczas ciąży (P < 0,001). Podawanie żelaza matkom nie wpływało jednak na stan zaopatrzenia w ten pierwiastek ich dzieci w pierwszych dobach życia − nie stwierdzono istotnych różnic między obserwowanymi grupami. Natomiast w późniejszym okresie życia u niemowląt suplementowanych odnotowano lepsze parametry laboratoryjne gospodarki żelaza. Niemniej jednak niedobór żelaza był częsty zarówno w grupach placebo/żelazo, żelazo/żelazo (59%), jak i w grupach placebo/placebo, żelazo/placebo (69%).

W skali PDMS-2, oceniającej motorykę dużą w 9. m.ż., niemowlęta suplementowane otrzymały więcej punktów niż niemowlęta w grupach placebo. Lepsze osiągnięcia dotyczyły również innych aspektów ocenianych w teście: odruchów, równowagi, lokomocji. Nie odnotowano dodatkowych korzyści z suplementacji podczas ciąży − nie było różnic w punktacji wg skali PDMS-2 pomiędzy grupami placebo/żelazo a żelazo/żelazo. Podawanie żelaza niemowlętom istotnie zmniejszało ryzyko osiągania wyniku poniżej 25 centyla o 36% w subskali lokomocji wg norm PDMS-2 (ryzyko względne (ang. relative risk, RR) 0,64, 95% CI 0,52-0,80). Niemowlęta ze wszystkich grup podobnie wypadły w skali INFANIB oraz w Skali Rozwoju Bayley. Liczba opakowań spożytego suplementu nie wpływała na wyniki oceniające rozwój motoryczny. 

Piśmiennictwo

  1. Angulo-Barroso RM, Schapiro L, Liang W i wsp. Motor development in 9-month-old infants in relation to cultural differences and iron status. Dev Psychobiol 2011;53(2):196-210.
  2. Beard JL. Iron biology in immune function, muscle metabolism and neuronal functioning. J Nutr 2001;131(2S-2):568S-579S.
  3. Lozoff B, Georgieff MK. Iron deficiency and brain development. Semin Pediatr Neurol 2006;13(3):158-165.
  4. Grantham-McGregor S, Baker-Henningham H. Iron deficiency in childhood: causes and consequences for childhood development. Annales Nestle 2010;68:105-119.
  5. Folio MK, Fewell R. Peabody Developmental Motor Scales: Examiner’s Manual. 2nd ed. Austin, TX: PRO-ED, Inc; 2000.
  6. Ellison PH, Horn JL, Browning CA. Construction of an Infant Neurological International Battery (INFANIB) for the assessment of neurological integrity in infancy. Phys Ther 1985;65(9):1326-1331.
  7. Bayley N. Bayley Scales of Infant Development. San Antonio, TX: The Psychological Corporation; 1993
  8. Gajewska E. Narzędzia diagnostyczne do oceny wczesnego rozwoju motorycznego stosowane w fizjoterapii dziecięcej. Neurol Dziec 2011;20(40):53-57.