Standardy medyczne

CUKRZYCA TYPU 1 U DZIECI I MŁODZIEŻY - CZYNNIKI ETIOPATOGENETYCZNE I ROZPOZNAWANIE

Diabetes mellitus type 1 - etiopathogenesis and diagnosis

Dr n. med. Joanna Brett-Chruściel, Prof. dr hab. n. med. Elżbieta Piontek

Klinika Pediatrii, Diabetologii i Alergologii IPCZD
Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Elżbieta Piontek

Cukrzyca typu 1 (insulinozależna) jest stanem przewlekłej hiperglikemii spowodowanej postępującą niewydolnością komórek ß trzustki, występują pod wpływem czynników środowiskowych u osobników genetycznie predysponowanych. W patogenezie cukrzycy typu 1 uczestniczą czynniki genetyczne, immunologiczne, środowiskowe i metaboliczne. Rodzeństwo dzieci chorych na cukrzycę typu 1 stanowi populację zwiększonego ryzyka wystąpienia choroby. Antygeny HLA klasy II: DR3, DR4 i DQ uznawane są za markery skłonności usposabiające do wystąpienia cukrzycy typu I. Ryzyko względne wystąpienia choroby jest podwyższone przy jednoczesnym współwystępowaniu haplotypu DR3/DR4 DQ8. Ostatnie badania genetyczne wykazały, że predyspozycja do cukrzycy typu 1 jest związana z obecnością haplotypu: DR-DQA1 0301-DQB1 0302 i DR3-DQA1 0501-DQB1 0201. Wielu autorów podkreśla znaczenie kodonu określającego aminokwas znajdujący się w pozycji 57 łańcucha DQß , oraz 52 łańcucha DQa. Brak kwasu asparaginowego w pozycji 57 łańcucha ß DQ, oraz obecność argininy w pozycji 52 łańcucha DQa podwyższa ryzyko względne wystąpienia cukrzycy do powyżej 100. W fazie przedklinicznej cukrzycy (prediabetes) występują przeciwciała anty-GAD, ICA, IA-2, które mogą być obecne nawet 5-8 lat przed ujawnieniem klinicznym choroby. W tej fazie pojawiają się również zaburzenia wydzielania insuliny pod postacią obniżenia początkowego piku sekrecji insuliny w odpowiedzi na bodziec glukozy w dożylnym teście obciążenia glukozą.

KOLKA NERKOWA - ETIOPATOGENEZA, DIAGNOSTYKA, LECZENIE

Lek. med. Jakub Dobruch, Dr n. med. Artur A. Antoniewicz

Oddział Urologii CSK w Warszawie-Międzylesiu
Zakład Nauczania Urologii CMKP w Warszawie
Ordynator, Kierownik Zakładu: Prof. dr hab. n. med. Andrzej Borówka

Kolką nerkową nazywamy nagły, ostry ból w okolicy lędźwiowej związany ze wzrostem napięcia mięśniowego miedniczki i/lub moczowodu będący wynikiem przeszkody w odpływie moczu. Należy do najczęstszych przyczyn wizyt u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Dolegliwości nie ulegają zmianie podczas przyjmowania różnych pozycji ciała, często towarzyszą im nudności i wymioty. W większości przypadków przyczyną dolegliwości jest złóg, który utkwił w moczowodzie. Ze względu na znaczne nasilenie objawów pacjent wymaga szybkiej diagnostyki i leczenia. Jednocześnie podajemy leki przeciwbólowe i rozkurczowe oraz wykonujemy podstawowe badania takie jak morfologia, badanie ogólne moczu, zdjęcie przeglądowe jamy brzusznej i USG. Podejrzenie patologii w obrębie dróg moczowych (cień w rzucie dróg moczowych na przeglądowym zdjęciu jamy brzusznej, poszerzenie układów kielichowo-miedniczkowych w USG) upoważnia lekarza do wykonania urografii lub spiralnej tomografii komputerowej czy scyntygrafii nerek. Wobec stwierdzenia patologii dróg moczowych dalsza diagnostyka i leczenie kontynuowane jest w ramach oddziału urologicznego. W niniejszym opracowaniu przedstawiona została charakterystyka kliniczna kolki nerkowej, diagnostyka i postępowanie lecznicze w kolce.

ZASADY ROZPOZNAWANIA I LECZENIA PRZERZUTÓW NOWOTWOROWYCH DO KOŚCI

Diagnosis and treatment of bone metasteses

Dr n. med. Wojciech Z. Pawlak, Prof. dr hab. n. med. Cezary Szczylik

Klinika Onkologii, Centralny Szpital Kliniczny Wojskowej Akademii Medycznej,
Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Cezary Szczylik

W pracy omówiono aktualne zasady rozpoznawania i leczenia przerzutów nowotworowych do kości. Omówiono poszczególne etapy procesu diagnostycznego ze szczególnym uwzględnieniem roli badania klinicznego i diagnostyki obrazowej jako podstawowych narzędzi do rozpoznawania przerzutów nowotworowych w układzie kostnym. Przedstawiono rożne możliwości terapeutyczne. Zwrócono uwagę na konieczność pilnego rozpoczęcia leczenia w przypadku powikłań (hiperkalcemia, złamania patologiczne, kompresja rdzenia kręgowego). Omówiono rolę dwufosfonianów jako leków mających kluczowe znaczenie w prawidłowym leczeniu chorych z przerzutami do kości. Ponadto omówiono zasady monitorowania odpowiedzi na leczenie.

STANDARDY POSTĘPOWANIA W CHOROBACH TARCZYCY W OKRESIE CIĄŻY

Prof. dr hab. n. med. Andrzej Lewiński, Doc. dr hab. n. med. Małgorzata Karbownik, Dr n. med. Antonina Sobieszczańska-Jabłońska

Klinika Endokrynologii, Instytut Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi
Kierownik: Prof. dr hab. n. med. Andrzej Lewiński

W obecnej pracy w sposób zwięzły przedstawiono standardy postępowania w podstawowych chorobach gruczołu tarczycowego w okresie ciąży. Szczególną uwagę zwrócono na diagnostykę i właściwe leczenie nadczynności tarczycy (wraz z przełomem tyreotoksycznym) oraz nadczynności tarczycy. Z innych chorób, specyficznych dla okresu ciąży bądź okresu po porodzie, omówiono przejściową ciążową nadczynność tarczycy oraz poporodowe zapalenie tarczycy. Specjalny nacisk położono na wskazanie procedur diagnostycznych bądź terapeutycznych, których wykonanie jest bezwzględnie przeciwwskazane w ciąży i w okresie karmienia.

ZIARNINIAKOWATOŚĆ WEGENERA
CHOROBA - KAMELEON

Dr n. med. Mirosław Jędras ¹, Prof. dr hab. n. med. Andrzej Wardyn ¹, Dr n. med. Andrzej Dąbrowski ²

¹ Zakład Medycyny Rodzinnej przy Katedrze i Klinice Chorób Wewnętrznych i Nefrologii AM w Warszawie
Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Kazimierz Ostrowski
² Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych i Pulmonologii AM w Warszawie
Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Ryszarda Chazan

CUKRZYCA CIĘŻARNYCH

Gestational diabetes mellitus

Prof. dr hab. n. med. Krzysztof Czajkowski, Lek. med. Aneta Malinowska

II Katedra i Klinika Położnictwa i Ginekologii
Akademii Medycznej w Warszawie
Kierownik: Prof. dr hab. n. med. Krzysztof Czajkowski

Cukrzyca ciążowa definiowana jest jako dowolnego stopnia zaburzenie gospodarki węglowodanowej, które po raz pierwszy zostało ujawnione w czasie ciąży. GDM rozpoznaje się niezależnie od tego, czy konieczne jest stosowanie insuliny, czy też wystarczy tylko modyfikacja diety oraz czy stan ten utrzymuje się po ciąży. Cukrzyca ciężarnych stanowi prawie 90% wszystkich ciąż powikłanych przez cukrzycę. Zaburzenia gospodarki węglowodanowej pojawiają sie typowo w drugiej połowie ciąży. W Polsce od 1994 r. istnieje obowiązek wykonywania badań przesiewowych w kierunku cukrzycy u wszystkich ciężarnych. Glikemię na czczo należy oznaczyć już w czasie pierwszej w ciąży wizyty u ginekologa. Następnie obowiązuje wykonanie testu przesiewowego, a w określonych warunkach testu diagnostycznego doustnego obciążenia glukozą. Cukrzyca ciążowa jest związana z szeregiem powikłań przebiegu ciąży i porodu: nadciśnienie tętnicze indukowane ciążą, gestozy, infekcje dróg moczowych, porody przedwczesne, przedwczesne odpływanie płynu owodniowego, zakażenia pochwy i/lub szyjki macicy, porody zabiegowe. Kobiety z GDM znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka wystąpienia cukrzycy w przyszłości, szczególnie cukrzycy typu 2. Celem oceny gospodarki węglowodanowej, zalecane jest wykonanie weryfikującego testu diagnostycznego po zakończeniu połogu. Noworodki matek chorych na cukrzycę ciążową częściej narażone są na powikłania, jak: makrosomia, hipoglikemia, hiperbilirubinemia, hipokalcenia, policytemia oraz otyłość i cukrzyca w życiu dorosłym dziecka. Celem zmniejszenia powikłań położniczo-perinatologicznych, należy w przebiegu ciąży, dążyć do utrzymania prawidłowych poziomów glikemii u matki. Podstawową formą leczenia GDM jest dieta z ograniczeniem węglowodanów prostych oraz jeżeli to konieczne insulinoterapia, z zastosowaniem ludzkich insulin. Najkorzystniejszą formą monitorowania leczenia jest samokontrola glikemii. Pacjentki z cukrzycą ciążową wymagają specjalistycznej opieki położniczo-diabetologicznej o modelu ambulatoryjnym.

PARACETAMOL I IBUPROFEN - CZYLI CO MEDYCYNA OGÓLNA I REUMATOLOGIA SOBIE WZAJEMNIE ZAWDZIĘCZAJĄ?

Prof. dr hab. n. med. Andrzej Radzikowski

I Katedra Pediatrii Akademii Medyczej w Warszawie

Paracetamol i ibuprofen zalecane są w medycynie anglosaskiej jako podstawowe leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe. Paracetamol - lek o centralnym działaniu przeciwgorączkowym i przeciwbólowym, sprawdzony pod względem bezpieczeństwa w pediatrii i medycynie rodzinnej - jest z powodzeniem wykorzystywany w reumatologii w leczeniu bólu w chorobach zwyrodnieniowych oraz jako dodatek do NLPZ w reumatoidalnym zapaleniu stawów. Z kolei ibuprofen - lek o umiarkowanym działaniu przeciwzapalnym, sprawdzony w reumatologii jako najbezpieczniejszy z klasycznych NLPZ - jest powszechnie stosowany w pediatrii i medycynie rodzinnej jako "następca" aspiryny. Należy spodziewać się, że coraz więcej NLPZ o wybiórczym (preferencyjnym) działaniu na COX2 będzie wykorzystywanych w medycynie rodzinnej i pediatrii.