Standardy medyczne

STANDARDY POSTĘPOWANIA W CUKRZYCY TYPU 2 - ZAŁOŻENIA OGÓLNE

Prof. dr hab. n. med. Waldemar Karnafel

Katedra i Klinika Gastroenterologii i Chorób Przemiany Materii AM w Warszawie
Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Waldemar Karnafel

Wczesne rozpoznanie cukrzycy, optymalne jej wyrównanie metaboliczne i właściwe leczenie stanowią szczególnie istotne aspekty opieki diabetologicznej wymagające postępowania zgodnie ze standardami opartymi na dowodach (EBM).

HIPOGLIKEMIA - PATOGENEZA, DIAGNOSTYKA I LECZENIE

Dr n. med. Krzysztof Dęmbe, Dr n. med. Mariusz Jasik, Prof. dr hab. n. med. Waldemar Karnafel

Katedra i Klinika Gastroenterologii i Chorób Przemiany Materii AM w Warszawie

W okresie poabsorbcyjnym (8-14 godzin po spożyciu posiłku) utrzymanie prawidłowego poziomu glikemii zapewniają procesy glikogenolizy oraz glukoneogenezy. Hipoglikemia (definiowana na podstawie parametrów biochemicznych jako obniżenie stężenia glikemii w osoczu krwi żylnej poniżej 50 mg% lub 55 mg%) może powodować objawy kliniczne, które zależą nie tylko od wartości bezwzględnej glikemii, ale również szybkości obniżania poziomu cukru, możliwości adaptacyjnych mózgu i włączenia mechanizmów obronnych pod postacią: sekrecji glukagonu, epinefryny, hormonu wzrostu, kortyzolu. Objawy kliniczne hipoglikemii możemy podzielić na zależne od aktywacji układu adrenergicznego (osłabienie, tachykardia, niepokój, uogólnione drżenia, uczucie głodu, obfite poty) oraz spowodowane zaburzeniem czynności ośrodków mózgowych (zaburzenia pamięci, myślenia, nastroju, urojenia, halucynacje, drgawki, porażenia połowicze, śpiączka). Leczenie hipoglikemii łagodnych lub umiarkowanych sprowadza się do podania doustnie około 10-20 gramów glukozy lub równoważników (na przykład słodki sok, coca cola, kilka kostek cukru) natomiast w hipoglikemii ciężkiej podajemy dożylnie kilka ampułek 20-40% glukozy lub glukagon, który możemy podać domięśniowo lub dożylnie. Glukagonu nie podajemy pacjentom leczonym pochodnymi sulfonylomocznika oraz po spożyciu alkoholu.

ROZPOZNAWANIE I LECZENIE NEUROPATII CUKRZYCOWEJ

Dr n. med. Mariusz Jasik, Dr n. med. Krzysztof Dęmbe, Prof. dr hab. n. med. Waldemar Karnafel

Katedra i Klinika Gastroenterologii i Chorób Przemiany Materii AM w Warszawie

Neuropatia cukrzycowa stanowi najczęstsze przewlekłe powikłanie cukrzycy związane ze zwiększoną chorobowością i umieralnością w tej grupie pacjentów. Obejmuje występowanie wielu różnych zespołów klinicznych, powstających w przebiegu rozwoju mikroangiopatii oraz zaburzeń metabolizmu w obrębie tkanki nerwowej. W patogenezie neuropatii cukrzycowej istotną rolę wykazuje toksyczny wpływ hiperglikemii ze współistniejącymi zaburzeniami metabolicznymi oraz przyczyny naczyniowe. Klinicznie objawowa neuropatia cukrzycowa stwierdzana jest u osób chorych na cukrzycę typu 1 i cukrzycę typu 2, a także w różnych typach cukrzycy wtórnej. Poza wczesną diagnostyką i optymalną kontrolą metaboliczną cukrzycy, leczeniem z wyboru neuropatii cukrzycowej jest jak najwcześniejsze wdrożenie farmakoterapii przyczynowej.

DIAGNOSTYKA CHOROBY NIEDOKRWIENNEJ SERCA W CUKRZYCY

Dr n. med. Mariusz Jasik, Dr n. med. Krzysztof Dembe, Prof. dr hab. n. med. Waldemar Karnafel

Katedra i Klinika Gastroenterologii i Chorób Przemiany Materii AM w Warszawie
Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Waldemar Karnafel

Cukrzyca wywiera istotny wpływ na zwiększenie zapadalności, chorobowości i śmiertelności z powodu choroby niedokrwiennej serca. Nietypowe objawy i odmienny przebieg choroby opóźniają rozpoznanie choroby niedokrwiennej serca u chorych na cukrzycę. Szczególne znaczenie w tej grupie osób ma szczegółowa diagnostyka w celu wczesnego rozpoznania choroby.

STANDARDY LECZENIA DIETETYCZNEGO U PACJENTÓW Z CUKRZYCĄ

Dr n. med. Krzysztof Dęmbe, Dr n. med. Mariusz Jasik, Prof. dr hab. n. med. Waldemar Karnafel

Katedra i Klinika Gastroenterologii i Chorób Przemiany Materii AM w Warszawie
Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Waldemar Karnafel

Stosowanie prawidłowej diety u pacjentów z cukrzycą odgrywa bardzo ważną rolę w wyrównaniu metabolicznym cukrzycy i prewencji powikłań. Określając dobowy jadłospis należy na początku określić zapotrzebowanie energetyczne biorąc pod uwagę: wiek, płeć, masę ciała, tryb życia, aktywność fizyczną. Węglowodany powinny być głównym źródłem energii, dostarczać 55-60% całkowitego zapotrzebowania kalorycznego, tłuszcze 30%, w tym tłuszcze nasycone mniej niż 10%, tłuszcze zawierające kwasy tłuszczowe jednonienasycone 10-15%, tłuszcze zawierające wielonienasycone kwasy tłuszczowe do 7%, a białka 10-20% dobowego zapotrzebowania energetycznego. Należy rekomendować przede wszystkim węglowodany złożone oraz produkty bogate w włókno pokarmowe. Podaż cholesterolu powinna być ograniczona do 300 gramów. W celu uproszczenia układania składu diety wprowadzono pojęcie wymiennika węglowodanowego (WW), który zawiera taką ilość produktu spożywczego wyrażanego w gramach lub miarach kuchennych, która zawiera 10 gramów węglowodanów. W przypadku wystąpienia nefropatii cukrzycowej należy ograniczyć podaż białka do 0,8 g/kg masy ciała.

CUKRZYCA TYPU 2 U DZIECI I MŁODZIEŻY

Diabetes type 2 in children and adolescents

Dr Artur Kuś, Prof. dr hab. n. med. Elżbieta Piontek

Klinika Pediatrii Diabetologii i Alergologii IPCZD
Kierownik: Prof. dr hab. n. med. Elżbieta Piontek

Zapadalność dzieci na cukrzycę typu 2 w Polsce rośnie od kilku lat. Do najważniejszych czynników ryzyka zachorowania na tę chorobę należą: czynniki genetyczne, otyłość, nieprawidłowa dieta, obecność cukrzycy u krewnych pierwszego stopnia, zaburzenia gospodarki węglowodanowej w okresie okołoporodowym, zarówno niska jak i wysoka urodzeniowa masa ciała. Cukrzyca typu dorosłych u dzieci (MODY) jest uwarunkowana mutacjami pojedynczych genów. Dziedziczy się w sposób autosomalny dominujący, a pierwsze objawy występują najczęściej u nastolatków. Do chwili obecnej poznano pięć różnych mutacji genowych odpowiedzialnych za wystąpienie tej postaci cukrzycy. Uważa się, że cukrzyca typu MODY stanowi około 2% wszystkich przypadków cukrzycy. Dane epidemiologiczne w Polsce dotyczące tej cukrzycy są nie do końca znane. Często cukrzyca typu MODY nie jest prawidłowo rozpoznawana i mylnie diagnozowana jako typ 1 cukrzycy.

LECZENIE CUKRZYCY INSULINOZALEŻNEJ (TYP 1) U DZIECI I MŁODZIEŻY
- ZASADY PODSTAWOWE ORAZ POSTĘPY W TERAPII I KONTROLI WYRÓWNANIA

Dr n. med. Daniel Witkowski, Prof. dr hab. n. med. Elżbieta Piontek

Klinika Pediatrii, Diabetologii i Alergologii IPCZD
Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Elżbieta Piontek

Artykuł poświęcony jest podstawowym zasadom leczenia cukrzycy typu 1 u dzieci. Zwrócono uwagę na postępy w insulinoterapii (m.in. nowe rodzaje insulin, leczenie metodą ciągłego podskórnego wlewu insuliny (CSII). Odpowiednio prowadzona samokontrola (nowoczesne glukometry) oraz nowe metody monitoringu glikemii (CGMS) sprzyjają uzyskaniu dobrego wyrównania metabolicznego cukrzycy. Podkreślono rolę jaką pełni specjalistyczny ośrodek diabetologii dziecięcej w edukacji i kompleksowej opiece nad dzieckiem chorym na cukrzycę.

PÓŹNE POWIKŁANIA CUKRZYCY

Prof. dr hab. n. med. Elżbieta Piontek

Klinika Pediatrii Diabetologii i Alergologii IPCZD
Kierownik: Prof. dr hab. n. med. Elżbieta Piontek

Powikłania późne takie jak uszkodzenie narządu wzroku (retinopatia), nerek (nefropatia), obwodowego układu nerwowego (neuropatia), są charakterystyczne dla źle wyrównanej i długotrwającej cukrzycy. Wynikają one z patologii w drobnych naczyniach siatkówki, nerek. Schyłkowa niewydolność nerek w przebiegu nefropatii cukrzycowej jest nadal najczęstszą przyczyną leczenia nerkozastępczego w Polsce. Pacjenci z cukrzycą mają kilkakrotnie większe ryzyko wystąpienia zawału mięśnia sercowego, wylewu krwi do mózgu. Powikłania te wynikające z przyspieszonej makroangiopatii są najczęstszą przyczyną zgonów.