Standardy medyczne

Planowe zabiegi rewaskularyzacyjne na naczyniach wieńcowych - pomostowanie tętnic wieńcowych

Elective coronary artery bypass grafting

Lek. Piotr Suwalski, prof. dr hab. n. med. Kazimierz B. Suwalski,

Kliniczny Oddział Kardiochirurgii Katedry i Kliniki Kardiologii AM w Warszawie,
kierownik: prof. dr hab. n. med. Kazimierz B. Suwalski

W Polsce rokrocznie wzrasta liczba chorych kwalifikowanych do zabiegu pomostowania tętnic wieńcowych (CABG, coronary artery bypass grafting). Obserwujemy ciągły spadek ilości powikłań, w tym śmiertelności okolooperacyjnej, poprawę dostępności do tego typu leczenia oraz rozpowszechnianie nowych technik chirurgicznych. Wyniki odległe są satysfakcjonujące, a dla wybranych grup chorych kardiochirurgiczna rewaskularyzacja serca cały czas pozostaje najlepszą z dostępnych dróg terapii. Artykuł podsumowuje obecny stan wiedzy, zalecenia oraz najnowsze osiągnięcia w dziedzinie kardiochirurgii naczyń wieńcowych. Przedstawiono zasady kwalifikacji chorych do chirurgicznej rewaskularyzacji wieńcowej wraz z systemami szacowania ryzyka okołooperacyjnego. Opisano przygotowanie pacjenta do zabiegu kardiochirurgicznego w trybie planowym, zakres niezbędnej diagnostyki przedoperacyjnej oraz przebieg operacji w zależności od szeregu zastosowanych technik - operacje sposobem klasycznym (CCABG, conventional coronary artery bypass grafting), pomostowanie tętnic wieńcowych bez krążenia pozaustrojowego (OPCAB, off-pump coronary artery bypass) i zabiegi małoinwazyjne (MIDCAB, minimally invasive direct coronary artery bypass, PACAB, port access coronary artery bypass). Podsumowano zarówno wczesne jak i odległe wyniki pomostowania tętnic wieńcowych.

Opieka ambulatoryjna nad pacjentem po zabiegu pomostowania tętnic wieńcowych

Post-coronary artery bypass grafting care

Lek. Grzegorz Suwalski ¹, dr n. med. Krzysztof J. Filipiak ²

¹ Kliniczny Oddział Kardiochirurgii I Katedry i Kliniki Kardiologii AM w Warszawie,
kierownik: prof. dr hab. n. med. Kazimierz B. Suwalski
² Katedra i Klinika Kardiologii AM w Warszawie,
kierownik: prof. dr hab. n. med. Grzegorz Opolski

Rokrocznie w Polsce coraz więcej chorych poddanych operacji pomostowania tętnic wieńcowych (CABG, coronary artery bypass grafting) opuszcza ośrodki kardiochirurgiczne. Poprawa dostępności do tego typu leczenia gwarantuje obecność pacjentów po CABG w oddziałach niemal wszystkich specjalności na terenie całego kraju. Zapewnienie choremu dobrego rokowania w perspektywie odległej wymaga odpowiedniego prowadzenia w zakresie prewencji wtórnej zdarzeń sercowo-naczyniowych. Podstawowymi celami opieki nad tą grupą chorych jest kontrola czynników ryzyka miażdżycy. Niniejszy artykuł podsumowuje stan wiedzy na temat czynników ryzyka progresji zmian wczesnych i późnych redukujących światło pomostów tętnic wieńcowych oraz progresji miażdżycy w natywnych tętnicach wieńcowych. Przedstawiono cele i zasady leczenia niefarmakologicznego i farmakologicznego, wytyczne monitorowania i kontroli parametrów - poziomu cholesterolu, wartości ciśnienia tętniczego ( w grupie chorych z cukrzycą i bez), glikemii, hemoglobiny glikozylowanej i innych. Przytoczono dowody naukowe stanowiące podstawę zaleceń stosowania u tych pacjentów podstawowych grup leków takich jak: kwas acetylosalicylowy, beta-adrenolityki, inhibitory konwertazy angioten-syny i statyny. Podsumowano wyniki obserwacji odległej skuteczności zabiegów pomostowania tętnic wieńcowych.

Variant angina - odmienna niż wszystkie

Variant angina - diffrent than others

Dr n. med. Dariusz A. Kosior, dr n. med. Janusz Kochanowski,

I Katedra i Klinika Kardiologii Akademii Medycznej w Warszawie,
kierownik: prof. dr hab. n. med. Grzegorz Opolski

Naczynioskurczowa postać choroby niedokrwiennej serca zwana odmienną postacią dławicy piersiowej lub anginą Prinzmetala stanowi zespół dolegliwości bólowych w klatce piersiowej wynikający z niedokrwienia mięśnia sercowego spowodowanego odcinkowym skurczem tętnicy wieńcowej. Podczas epizodu bólu wieńcowego stwierdza się przejściowe uniesienie odcinka ST oraz zmiany załamka T. Prawdopodobnym mechanizmem prowadzącym do skurczu naczynia wieńcowego jest uszkodzenie śródbłonka. Długo utrzymujący się lub często powtarzający skurcz naczynia może prowadzić od zawału serca. Oprócz zawału serca u chorych z niedokrwieniem przebiegającym z uniesieniem załamka ST często stwierdza się groźne komorowe zaburzenia rytmu serca i przewodzenia prowadzące do utraty przytomności i nagłego zgonu sercowego. Stwierdzenie uniesienia odcinka ST z towarzyszącym dyskomfortem w klatce piersiowej u osoby bez istotnych hemodynamicznie zmian w naczyniach wieńcowych pozwala na jednoznaczne rozpoznanie naczynioskurczowej postaci choroby niedokrwiennej serca. U chorych z prawidłowym obrazem naczyń wieńcowych i nawracającymi dolegliwościami wieńcowymi bez towarzyszącego uniesienia odcinka ST istnieje możliwość wykonania testów prowokacyjnych pozwalających na potwierdzenie naczynioskurczowej etiologii zgłaszanych dolegliwości (test z ergonowiną, acetylocholiną). Szczególnie przydatne w leczeniu naczynioskurczowej postaci ChNS są azotany i antagoniści kanału wapniowego. Odległe rokowanie u chorych z odmienną postacią dławicy piersiowej leczonych farmakologicznie jest dobre.

Diagnostyka i leczenie pierwotnego hiperaldosteronizmu

Diagnosis and medical treatment of primary aldosteronism

Lek. med. Marek Postuła ', lek. med. Andrzej Folga ¹, ²

¹ Katedra i Klinika Kardiologii Akademii Medycznej w Warszawie,
kierownik: prof. dr hab. n. med. Grzegorz Opolski
² Oddział Kardiologii Szpitala Powiatowego w Działdowie,
ordynator: lek. med. Elżbieta Obrębska-Tabaczka

Pierwotny hiperaldosteronizm jest jedną z potencjalnie usuwalnych przyczyn nadciśnienia tętniczego. Jest to hormonalnie uwarunkowana postać nadciśnienia tętniczego związana z autonomiczną hipersekrecją aldosteronu spowodowaną najczęściej przez gruczolaka kory nadnerczy lub jej obustronny przerost. Do najbardziej charakterystycznych objawów chorobowych należy nadciśnienie tętnicze, hipokalemia, zwiększone wydalanie potasu z moczem, hipernatremia i alkaloza metaboliczna. W przypadku współwystępowania nadciśnienia tętniczego oraz charakterystycznych zaburzeń biochemicznych konieczne jest poszerzenie diagnostyki w kierunku pierwotnego hiperaldosteronizmu. W tym celu należy oznaczyć stężenie aldosteronu we krwi oraz aktywność reninową osocza. W przypadku postawienia pewnego rozpoznania konieczne jest różnicowanie form pierwotnego aldosteronizmu ze względu na odmienne podejście terapeutyczne: zabiegowe usunięcie gruczolaka i leczenie farmakologiczne w przypadku przerostu nadnerczy.

Podstawy alergii oka

Eye - allergy basis

Prof. dr hab. n. med. Andrzej Stankiewicz, lek. med. Adam Kluś,

Klinika Okulistyki WIM w Warszawie,
kierownik: prof. dr hab. n. med. Andrzej Stankiewicz

W ostatnich latach coraz częściej spotykamy się z chorobami o etiologii alergicznej. Najpowszechniejszym schorzeniem alergicznym jest alergiczne zapalenie spojówek. Choroby alergiczne są problemem interdyscyplinarnym, więc konieczna jest współpraca lekarzy różnych specjalności. W pracy autorzy ukazali podstawowe elementy odpowiedzi immunologicznej, patomechani-zmy reakcji nadwrażliwości, objawy kliniczne alergicznych zapaleń spojówek, a także zarys metod diagnostycznych i leczniczych.

Starzejący się mężczyzna

The ageing man

Dr n. med. Tomasz Ząbkowski,

Klinika Urologii WIM w Warszawie,
kierownik: doc. dr hab. n. med. Henryk Zieliński

Autorzy przedstawiają problemy urologiczne starzejącego się mężczyzny i możliwości terapeutyczne.

Zwalczanie bólu ostrego

Acute pain therapy

Doc. dr hab. n. med. Elżbieta Sokół-Kobielska,

Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii, WIM w Warszawie,
kierownik: prof. dr hab. n. med. Zbigniew Rybicki

Ból jest nieprzyjemnym doznaniem w następstwie uszkodzenia tkanek. Ból ostry klasyfikowany jest jako ból fizjologiczny i ból kliniczny. Ból kliniczny wywołuje zmianę wrażliwości zakończeń nerwowych, czego następstwem jest allodynia, hiperalgezja, ból spontaniczny. Uwalniane są substancje tworzące tzw. „mieszaninę bólową", m.in. histamina, bradykinina, leukotrieny, substancja P, prostaglandyny. Zniesienie bólu ostrego uzyskać można stosując znieczulenie przewodowe /miejscowe/, albo leki przeciwbólowe - niesterydowe leki przeciwzapalne oraz opioidy. Podstawowymi zasadami walki z bólem są: podawanie leków w określonych odstępach czasu, by nie dopuścić do nawrotu dolegliwości i utrzymanie stałego, minimalnego, zapewniającego bezbolesność poziomu środka przeciwbólowego we krwi - MAC.

Zalecenia dotyczące diagnostyki i leczenia enteropatii glutenowej

Recommendations concerning the diagnosis and treatment of gluten enteropathy

prof. dr hab. n. med. Andrzej Kryszewski ¹, lek. med. Iwona Marek ¹, prof. dr hab. n. med. Jerzy Socha ²

¹ Klinika Gastroenterologii AM w Gdańsku,
kierownik: prof. dr hab. n. med. Andrzej Kryszewski
² Kierownik Kliniki Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Instytutu-Pomnika Centrum Zdrowia Dziecka

Enteropatia glutenowa (e.g.), jeden z zespołów złego wchłaniania, wbrew powszechnemu przekonaniu nie jest chorobą tylko wieku dziecięcego. Może ujawnić się w każdym wieku. Rozpoznanie e.g. przysparza nieraz wielu problemów. Zgodnie z ostatnimi doniesieniami częstość występowania e.g. sięga 1:200 w niektórych krajach. Kryteria rozpoznania e.g. zostały ostatecznie ustalone w 1990r. przez ESPGHAN. Symptomatologia e.g. zależy od wieku, w którym się ujawniła. Wyodrębnia się postać aktywną, niemą i utajoną; inny podział to postać wczesnodziecięca i póżnozaczynająca się. Leczenie e.g. polega na eliminacji glutenu z diety trwającej przez całe życie. Chorzy z e.g. wymagają stałej opieki specjalistycznej oraz systematycznego okresowego wykonywania badań - podstawowych laboratoryjnych, immunologicznych i endoskopowych ze względu na ryzyko rozwoju powikłań, w tym najgroźniejszego - chłoniaka jelita cienkiego.

Wczesne rozpoznawanie raka sutka

Early detection of breast cancer

Dr n. med. Jolanta Kleszczewska,

kierownik Poradni Chorób Sutka, Profilaktyki Przeciwnowotworowej i Chorób Okresu Przekwitania w Warszawie

Rak sutka ze względu na swój progresywny charakter, rokuje znacznie lepiej gdy zostanie wykryty jako mały guzek; leczenie ma wtedy znacznie większe szanse powodzenia. W artykule przedstawiono liczne metody wykrywania tego nowotworu (patrz słowa kluczowe). Za metodę szczególnie przydatną w badaniach przesiewowych, redukującą śmiertelność z powodu raka sutka należy uznać mammografię. Jednak skuteczność mammografii w wykrywaniu raka u młodych kobiet nie przez wszystkich uważana jest za dostateczną. Zastosowanie ultrasonografii w tej grupie chorych jako metody wspomagającej mammografię, pozwala znacznie zwiększyć liczbę prawidłowych rozpoznań.

Antybiotyki w leczeniu zaostrzeń astmy oskrzelowej

Antibiotics in treatment of bronchial asthma exacerbations

Prof. dr hab. n. med. Edmund Rogala, dr n. med. Barbara Rymarczyk

Katedra i Klinika Chorób Wewnętrznych, Alergologii i Immunologii Klinicznej Śląskiej Akademii Medycznej,
kierownik: prof. dr hab. n. med. Barbara Rogala

Astma oskrzelowa jest chorobą o złożonej etiologii, charakteryzująca się nawrotowym przebiegiem i tendencją do okresowych zaostrzeń. Istotną przyczyną zaostrzeń jest najczęściej czynnik infekcyjny, niemniej jednak wyniki badań klinicznych dowodzą, że pierwotne infekcje bakteryjne stanowią stosunkowo rzadką przyczynę zaostrzenia astmy. W większości infekcji dróg oddechowych czynnikiem sprawczym są wirusy. Ważną rolę w wywoływaniu zaostrzeń astmy odgrywają również bakterie atypowe i grzyby. Wyniki badań in vitro i in vivo dowodzą różnej skuteczności różnych grup antybiotyków w zaostrzeniach astmy. Autorzy opracowania eksponują pozabakteryjne mechanizmy działania poszczególnych grup antybiotyków, szczególnie makrolidów, które poprzez działanie immunomodulujące wpływają na poprawę funkcji nabłonka oddechowego i hamują metabolizm kortykosteroidów oraz metyloksantyn. Autorzy zwracają również uwagę na negatywne skutki nieuzasadnionej antybiotykoterapii prowadzącej do masowego powstawania szczepów opornych.

Ocena zawartości energetycznej oraz składnika białkowego i tłuszczowego w wybranych preparatach do początkowego żywienia niemowląt i preparatach do dalszego żywienia niemowląt w Polsce

Assessment of the energy, protein and fat content in selected infant formulae and follow-on formulae available in Poland

Doc. dr hab. n. med. Janusz B. Księżyk, lek. Katarzyna Olszewska, mgr Agnieszka Olek,

Klinka Pediatrii Instytut „Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka”,
kierownik: doc. dr hab. n. med. Janusz B. Księżyk

Białka, tłuszcze i węglowodany są podstawą żywienia człowieka. Zapotrzebowanie na te składniki diety w okresie niemowlęcym jest zaspokajane w sposób naturalny przez karmienie piersią. Mleko kobiece stanowi wzorzec dla preparatów mlecznych wprowadzanych do diety niemowląt wtedy, gdy karmienie piersią nie jest możliwe. Celem pracy jest porównanie składu białkowego i tłuszczowego wybranych preparatów mlecznych dla niemowląt i prognozowanie zmian w świetle przewidywanych zmian zaleceń dotyczących zawartości energii i składników jakościowych preparatów. Obecne zalecenia podaży energii są zbyt wysokie wobec rzeczywistych potrzeb dzieci, co może mieć znaczenie w ustalaniu profilaktyki otyłości. Ustalenia dotyczące zawartości energetycznej mlek niemowlęcych opierały się na danych wskazujących na wyższą niż się obecnie uważa kaloryczność mleka kobiecego, która wynosi 65 kcal/100 ml. W roku 2003, agenda Unii Europejskiej - Scientific Committee on Food (SCF) podjął się rewizji dotychczasowych zaleceń dotyczących składu mieszanek niemowlęcych. W rezultacie, powstały propozycje zmian, które między innymi uwzględniają konieczność redukcji zawartości energetycznej do 60-70 kcal/100 ml w mlekach początkowych oraz - jednakowo - w mlekach następnych. Wprowadzenie zaleceń SCF w odniesieniu do mlek następnych spowoduje, że większość preparatów dostępnych na polskim rynku, ze względu na przekroczenie granicy 70 kcal/100 ml zawartości energii, będzie musiała być zmodyfikowana. Zbliżone i w znacznej mierze pokrywające się ze sobą propozycje zaleceń dotyczące składu mleka początkowego i następnego mogą spowodować, że różnicowanie tych dwóch rodzajów preparatów będzie coraz mniej ważne w ten sposób, że żywienie niemowląt przez cały okres pierwszego roku życia mlekiem początkowym będzie bardziej powszechne i uzasadnione. Można też się spodziewać szerszego dostępu w Polsce do mlek początkowych i następnych zawierających LCPUFA.

Wymioty acetonemiczne u dzieci

Acetonemie vomiting in childhood

Dr n. med. Jarosław Kwiecień, prof. dr hab. n. med. Krystyna Karczewska

I Katedra Pediatrii, Klinika Gastroenterologii, Alergologii i Zaburzeń Rozwoju Wieku Dziecięcego w Zabrzu, Śląska Akademia Medyczna,
kierownik katedry i kliniki: prof. dr hab. n. med. Krystyna Karczewska

Artykuł opisuje etiopatogenezę, różnicowanie, objawy kliniczne i zasady leczenia wymiotów acetonemicznych, częstego schorzenia występującego u pacjentów w wieku rozwojowym. Podkreślono odrębności obrazu klinicznego wymiotów acetonemicznych oraz hipoglikemii ketotycznej i zespołu cyklicznych wymiotów. Autorzy dokładnie wyjaśniają podstawy metaboliczne choroby, koncentrując się na mechanizmach glukoneogenezy i ketogenezy. Omówione zostały liczne czynniki dietetyczne i metaboliczne, mogące wyzwolić wymioty acetonemiczne. Wśród nich należy wymienić: głodzenie, nadmierne spożycie tłuszczów przy względnym niedoborze glukozy oraz infekcje. Przedstawiono zarys diagnostyki różnicowej objawów wymiotów acetonemicznych, w szczególności podkreślając konieczność wykluczenia cukrzycy typu 1, zaburzeń cyklu mocznikowego i zespołu Reye’a. Opisano typowy przebieg kliniczny wymiotów acetonemicznych i wyniki badań laboratoryjnych. Autorzy podkreślili przydatność prostych testów laboratoryjnych, w tym badania moczu testem paskowym wykrywającym aceton. Zwrócono uwagę na potrzebę działań profilaktycznych u dzieci z nawrotami wymiotów acetonemicznych i hipoglikemii ketotycznej. Artykuł prezentuje ponadto szczegółowe zasady leczenia dietetycznego i farmakologicznego pacjentów w ostrej fazie wymiotów acetonemicznych oraz zalecenia profilaktyczne dla dzieci z nawrotową ketonurią. W ostatniej części omówiono odległe rokowanie u dzieci z nawracającymi wymiotami acetonemicznymi. Podkreślono brak związku z rozwojem cukrzycy typu 2 lub innych trwałych zaburzeń metabolicznych.

Metody oceny bilansu energetycznego i białkowego

Assessment of energy and protein balance

Lek. Marta Sibilska,

Klinika Pediatrii, Instytut „Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka”,
kierownik kliniki: doc. dr hab. n. med. Janusz B. Księżyk

Zapewnienie odpowiedniego żywienia jest niezbędne u dzieci do osiągnięcia i utrzymania pożądanej wagi, wzrostu oraz odpowiedniego rozwoju psychoruchowego. Bilanse: energetyczny i białkowy oceniają skuteczność zaspokajania potrzeb organizmu dotyczących energii i białka. Bilans energetyczny oznacza różnicę między ilością energii uzyskaną przez organizm po przyswojeniu pokarmu a ilością energii wydatkowanej przez ustrój w określonym czasie. Całkowity wydatek energetyczny (TEE - total energy expenditure) zależy od podstawowego wydatku energetycznego (BEE - basal energy expenditure), termicznego efektu pokarmu, aktywności, termoregulacji, a u dzieci również energetycznych kosztów rozwoju. Kalorymetria pośrednia pozwala ocenić produkcję ciepła u człowieka za pomocą pomiaru oddechowej wymiany gazowej i obliczyć spoczynkowy wydatek energetyczny. Metody badania bilansu azotowego dążą do obliczenia różnicy pomiędzy ilością azotu podanego a utraconego. Badanie metabolizmu energii ma zastosowanie praktyczne i powinno być, łącznie z bilansem azotowym elementem planowania i monitorowania leczenia żywieniowego.

Próba krytycznej oceny normalizacji antropologicznych danych pomiarowych pacjentów ze względu na średnią arytmetyczną i odchylenie standardowe normy rozwojowej.

Critical assessment of anthropometrical data normalized for arithmetic mean and standard deviation of developmental normal values.

Mgr Henryk Rysiewski,

Klinika Pediatrii - Pracownia Antropologiczna Instytut „Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka”,
kierownik: doc. dr hab. n. med. Janusz B. Książyk

Celem pracy było wykazanie, że normalizacja danych poprzez wyrażanie różnicy między wartością normalizowanej cechy pacjenta a średnią arytmetyczną tej cechy w grupie kontrolnej, w jednostkach odchylenia standardowego cechy w tejże grupie, nie spełnia oczekiwań pokładanych w homogenizacji danych pomiarowych. Zweryfikowano następujące hipotezy: 1. że normalizacja danych antropometrycznych ze względu na średnią arytmetyczną i odchylenie standardowe grupy kontrolnej likwiduje różnice wiekowe, 2. że normalizacja danych ze względu na średnią arytmetyczną i odchylenie standardowe grupy kontrolnej likwiduje różnice płciowe, 3. że normalizacja danych pomiarowych różnych cech ze względu na odpowiednie średnie arytmetyczne i odchylenia standardowe grup kontrolnych umożliwia ich porównywanie. Wykazano że, stosowana dotychczas normalizacja danych pomiarowych prowadzić może do wniosków całkowicie sprzecznych z rzeczywistością biologiczną. W tym stanie rzeczy postuluje się zaniechanie takiego sposobu normalizacji danych.

Auksologiczne wskazania do oceny niedoboru hormonu wzrostu u dzieci - wytyczne Growth Hormone Research Society

Auxological criteria for evaluation of growth hormone deficiency in children - Consensus guidelines of the Growth Hormone Research Society

Dr n. med. Maria Ginalska-Malinowska, lek. med. Urszula Oczkowska,

Klinika Pediatrii - Oddział Endokrynologii Instytut „Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka”,
kierownik kliniki: doc. dr hab. med. n. med. Janusz B. Księżyk

Dziecko z niedoborem wzrostu i zmniejszoną w stosunku do norm populacyjnych szybkością wzrastania, po wykluczeniu innych przyczyn niskorosłości powinno być zbadane w kierunku niedostatecznego wydzielania hormonu wzrostu. Jest to diagnostyka wymagająca kompleksowej oceny klinicznej, stanu hormonalnego, badań radiologicznych i biochemi-cznych oraz odpowiedniej obserwacji i oceny auksologicznej pacjenta. Konsekwencją rozpoznania niedoboru hormonu wzrostu powinno być zalecenie wielomiesięcznego lub wieloletniego leczenia ludzkim rekombinowanym hormonem wzrostu. Ze względu na wiele kontrowersji dotyczących kryteriów rozpoznawania niedoboru hormonu wzrostu w roku 2000 oraz w 2003 opublikowane zostały wytyczne grupy ekspertów - Growth Hormone Research Society - przedstawicieli towarzystw endokrynologii dziecięcej na świecie, dotyczące jednolitych metod diagnozowania i leczenia niedoboru hormonu wzrostu u dzieci i młodzieży. The Growth Hormone Research Society zaleca, by wobec braku „złotego standardu” oceny wydzielania hormonu wzrostu, za podstawę rozpoznania niedoboru GH uznać zespół cech klinicznych, auksologicznych i radiologicznych, który należy potwierdzić badaniem biochemicznym po odpowiednio długim okresie obserwacji szybkości wzrastania i wykluczeniu innych przyczyn niskorosłości. Za wskazania do biochemicznej diagnostyki w kierunku niedoboru GH uznano kryteria auksologiczne: 1. niedobór wysokości przekraczający - 3 SD (odchylenie standardowe) w stosunku do średniej w populacji, 2. niedobór wysokości przekraczający -1,5 SD w stosunku do średniej wysokości rodziców, 3. niedobór wysokości przekraczający - 2 SD w stosunku do średniej w populacji wraz ze zwolnieniem szybkości wzrastania przekraczającym - 1 SD lub obniżenie wysokości o ponad 0,5 SD w ciągu roku obserwacji dla dzieci powyżej 2 roku życia, 4. przy prawidłowej wysokości ciała: zwolnienie szybkości wzrastania przekraczające -2 SD w ciągu rocznej obserwacji lub przekraczające - 1,5 SD przez ponad 2 lata. W pracy przedstawiono wytyczne, poświęconych kryteriom auksologicznym w ocenie niedoboru hormonu wzrostu u dzieci.

Białkomocz u dzieci - postępowanie diagnostyczne

Proteinuria in children - diagnostic evaluation

Prof. dr hab. n. med. Danuta Zwolińska, dr n. med. Katarzyna Kiliś-Pstrusińska,

Katedra i Klinika Nefrologii Pediatrycznej AM we Wrocławiu,
kierownik: prof. dr hab. n. med. Danuta Zwolińska

Białkomocz u dzieci jest częstym objawem stwierdzanym przypadkowo w rutynowym badaniu moczu. Rozpoznaje się go przy dobowym wydalaniu białka przekraczającym 150 mg lub 4 mg/m2/godzinę. Pojawić się może w wyniku procesów patologicznych (zmiany kłębuszkowe, cewkowe) lub niezwiązanych z patologią nerek (białkomocz czynnościowy). Może mieć charakter przejściowy bądź stały. Celem artykułu jest zdefiniowanie białkomoczu, omówienie jego patofizjologii, etiologii i znaczenia klinicznego, a także podanie wytycznych dotyczących postępowania diagnostycznego u dzieci z białkomoczem.

Drożny otwór owalny

Patent foramen ovale

Prof. dr het. n. med. Wanda Kawalec,

kierownik Kliniki Kardiologii Instytut „Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka”, Warszawa

Częstość występowania drożnego otworu owalnego w populacji wynosi średnio 26%. Stwierdzono, że u dorosłych obecność dużego, drożnego otworu owalnego, tętniaka przegrody międzyprzedsionkowej oraz dodatkowych struktur w przedsionku prawym (zastawka Eustachiusza, siatka Chariego) stanowią czynniki ryzyka powstania udaru mózgowego skrytopochodnego. Leczenie farmakologiczne (antyagregacyjne i przeciwzakrzepowe może zapobiegać nawrotom udaru. Chirurgiczne lub przezskórne zamykanie otworu owalnego pozostaje kontrowersyjne. Ryzyko wczesnego nawrotu udaru u dzieci wynosi od 10% do 25%. Znaczenie obecności drożnego otworu owalnego u dzieci z udarem nie jest do końca jasne.

Kiedy skierować dziecko z wadą serca do ośrodka referencyjnego

When to refer a child with a congenital heart defect to a tertiary care center

Dr hab. n. med. Andrzej Rudziński,

kierownik Kliniki Kardiologii Dziecięcej, Polsko-Amerykański Instytut Pediatrii CM UJ

Przedstawiono najważniejsze i najczęstsze przyczyny uzasadniające kierowanie dzieci z wadą wrodzoną serca (WWS) do ośrodków referencyjnych. Do konsultacji w trybie pilnym zaliczone zostały współistniejące nierzadko zmiany jak: sinica ośrodkowa, duszność, uogólnione osłabienie lub asymetria napięcia tętna obwodowego, niewydolność serca, hipoksja i kwasica metaboliczna, sugerujące obecność tzw. wad krytycznych, w których przeżycie noworodka zależy od utrzymania drożności przewodu tętniczego. W tym trybie konsultacji wymagają także: pojawienie się istotnego obniżenia tolerancji wysiłkowej, powysiłkowe zasłabnięcia i/lub omdlenia zwłaszcza w przypadkach znanych patologii przed lub pooperacyjnych serca (np. zastawkowe lub podzastawkowe zwężenie aorty). Zawarto postulat konsultacji specjalistycznej każdego noworodka, niezależnie od charakteru stwierdzonych zmian układu krążenia, co istotnie ułatwia dalszy rodzaj postępowania. Planowych badań specjalistycznych wymagają dzieci z nadciśnieniem tętniczym i asymetrią tętna oraz ze szmerem nad sercem, którego cechy wykraczają poza kryteria przyjęte dla szmerów czynnościowych. Dotyczy to zwłaszcza pacjentów, u których współistnieją nieprawidłowości tonów serca (sztywno rozdwojony, pojedynczy II ton, obecność tonów dodatkowych III i IV) oraz zmiany w badaniach: Rtg klatki piersiowej (nieprawidłowości sylwetki serca i rysunku naczyniowego płuc) i EKG (cechy sugerujące przedsionków i komór serca, niedokrwienie mięśnia sercowego, zaburzenia rytmu i przewodzenia). Podobnie specjalistycznej oceny wymaga pojawienie się nowych lub nasilenie już występujących objawów u pacjentów poddanych wcześniej zabiegom operacyjnym. Rodzinne występowanie wws stanowi podstawę do wykonywania płodowych badań echokardiograficznych w ośrodkach referencyjnych, zaś wstępna ocena wyników tych badań przez lekarzy położników (nawet jeżeli nie ujawnia zmian) winna podlegać specjalistycznej weryfikacji.

Zmiany zapalne układu krążenia - problem pediatryczny czy kardiologiczny?

Inflammatory heart disease - pediatrie problemwhether cardiological?

Prof. dr hab. n. med. Aldona Siwińska,

kierownik Kliniki Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej I Katedry Pediatrii AM im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

Autorka przedstawia aktualne poglądy na temat etiopatogenezy zapalenia serca. Omawia objawy kliniczne, diagnostykę oraz metody leczenia.

Wskazania do hospitalizacji dziecka z zaburzeniami rytmu i przewodzenia

Indications to hospitalization of children with cardiac arrhythmias

Dr hab. n. med. Katarzyna Bieganowska,

kierownik Pracowni Diagnostyki Zaburzeń Rytmu Serca,
Klinika Kardiologii Instytut „Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka” Warszawa,
kierownik kliniki: prof. dr hab. n. med. Wanda Kawalec

W pracy podjęto próbę podsumowania wskazań do leczenia szpitalnego dzieci z zaburzeniami rytmu i przewodzenia.

Choroba spichrzania estrów cholesterolu jako rzadka przyczyna hipertransaminazemii

Cholesterol ester storage disease as a rare cause of hipertransaminasemia

Dr Dorota Gliwicz ¹, doc. dr hab. n. med. Joanna Pawłowska ¹, dr n. med. Joanna Cielecka-Kuszyk ², dr n. med. Beata Oralewska ¹

¹ Klinika Gastroenterologii, Hepatologii i Immunologii, Instytut „Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka”,
kierownik: prof. dr hab. n. med. Jerzy Socha
² Zakład Patologii, Instytut „Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka”,
kierownik: dr n. med. Maciej Pronicki

Choroba spichrzania estrów cholesterolu to rzadka choroba metaboliczna wywołana genetycznie uwarunkowanym niedoborem kwaśnej lipazy lizosomalnej, w wyniku czego dochodzi do gromadzenia się estrów cholesterolu i trójglicerydów w różnych tkankach organizmu. W naszej pracy przedstawiamy przypadek 4-letniej dziewczynki, od urodzenia obserwowanej z powodu żółtaczki i hipertransaminazemii, której diagnoza została postawiona w trzecim roku życia na podstawie biopsji wątroby i badania enzymatycznego.

Obraz MR mózgowia u pacjentki z toczniem układowym, niewydolnością nerek i gruźlicą jelit

Brain MRI in a patient with systemie lupus erythematosus, renal insufficiency and intestinal tuberculosis

Dr n. med. Monika Bekiesińska-Figatowska,

kierownik Zakładu Diagnostyki Obrazowej, Centralny Szpital Kolejowy SPZOZ, Warszawa

Autorka prezentuje zmiany w mózgu stwierdzone w badaniu MR u chorej z toczniem układowym, niewydolnością nerek i gruźlicą jelit, opisanej w „Standardach Medycznych” 2004, 6, 684-687 oraz ich dynamikę w czasie. Rozważane są możliwe przyczyny tych zmian.

Wybór Piśmiennictwa Światowego

opracowany przez prof. dr hab. n. med. Joannę Matuszkiewicz-Rowińską