Standardy medyczne

Definicja zespołu metabolicznego u dzieci i młodzieży

Definitions of metabolic syndrome in children and adolescents

Lek. med. Anna Niemirska, doc. dr hab. med. Mieczysław Litwin

Klinika Nefrologii, Transplantacji Nerek i Nadciśnienia Tętniczego, Instytut „Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka”, Warszawa Kierownik: prof. dr hab. med. Ryszard Grenda

Zespół metaboliczny w populacji dorosłej określany jest jako zespół zaburzeń metabolicznych i hemodynamicznych, obejmujących otyłość trzewną, zaburzenia gospodarki węglowodanowej i lipidowej oraz nadciśnienie tętnicze. Ogólnoświatowa epidemia otyłości spowodowała, że związane z nią zaburzenia metaboliczne stały się problemem pediatrycznym. Jednak zmiany rozwojowe zachodzące w dzieciństwie i młodości powodują trudności w doborze punktów odcięcia dla poszczególnych czynników ryzyka, a tym samym brak zgodności, co do definicji zespołu metabolicznego. Większość z dostępnych definicji, w tym również najnowsza opublikowana przez IDF w 2007 r., bazuje na kryteriach obowiązujących u dorosłych. Ponieważ zespół metaboliczny jest zespołem dynamicznie rozwijających się zjawisk prowadzących do powikłań sercowo-naczyniowych, konieczne jest jasne określenie kryteriów jego rozpoznania także w najmłodszych grupach wiekowych.

Wybór pomiędzy leczeniem farmakologicznym a dietetycznym w otyłości i zespole metabolicznym u dzieci

The choice between pharmacological treatment and dietetic treatment in obesity and metabolic syndrome

Prof. dr hab. med. Janusz Książyk

Kierownik Kliniki Pediatrii, Instytut - Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka, Warszawa

W oparciu o badania nad różnymi typami diet można stwierdzić, że dieta normokaloryczna, zawierająca 20% tłuszczu (opartego o oliwkę z oliwek i olej rybi) i 20% białka oraz węglowodany o niskim indeksie glikemicznym (poniżej 45%) jest skuteczna u osób z nadwagą. Zastosowanie farmakologii w leczeniu otyłości powinno być ograniczone do znacznego zagrożenia powikłaniami, w oparciu o wywiad rodzinny i szczegółowe badania tolerancji glukozy. Brak jest badań o powiązaniu leczenia dietetycznego z farmakologicznym u dzieci.

Aktywność fizyczna jako czynnik obniżenia ryzyka zespołu metabolicznego i metoda terapii

Physical activity - role in primary and secondary prevention of the metabolic syndrom in children

Prof. dr hab. n. biol. Jadwiga Charzewska, dr n. biol. Elżbieta Chabros

Zakład Epidemiologu Żywienia i Norm Instytutu Żywności i Żywienia Dyrektor Instytutu: prof. dr hab. med. Mirosław Jarosz

Istnieje wiele dowodów świadczących o tym, że zwiększona aktywność fizyczna istotnie koreluje z obniżeniem metabolicznych czynników ryzyka związanych z rozwojem zespołu metabolicznego. Na tej podstawie, zwiększenie aktywności fizycznej powinno być zalecane wszystkim dzieciom. W piśmiennictwie występuje brak zgodności w antropometrycznej diagnostyce występowania otyłości brzusznej u dzieci, niezbędna jest standaryzacja w tym zakresie w nawiązaniu do istniejących międzynarodowych zaleceń.

Psychiczne uwarunkowania relacji dziecko otyłe - matka

Mental determinants of obese child - mother relationship

Dr Joanna Radoszewska

Katedra Psychologii Klinicznej Dziecka i Rodziny Wydział Psychologii UW Kierownik: prof. dr hab. Marina Zalewska

Wprowadzenie: Wskazuje się na istnienie specyficznych właściwości relacji matka - dziecko otyłe. Poczucie tożsamości stanowią treści psychicznego i somatycznego doświadczania siebie przez człowieka, to wiedza o sobie samym, sposób doświadczania siebie. Reprezentacja matki u dziecka jest rozumiana jako sposób doświadczania, przeżywania jej osoby. Cel pracy: ustalenie właściwości poczucia tożsamości i reprezentacji psychicznej matki u osób otyłych, doświadczających okresu dorastania. Materiał i metoda: 21 osób otyłych (12 dziewcząt i 9 chłopców) porównano z 23 (15 dziewcząt i 8 chłopców) o prawidłowej masie ciała, stanowiącymi grupę kontrolną, dobraną pod względem wieku chronologicznego. Średnia wieku badanych wynosiła u osób otyłych 14,53 a u osób o prawidłowej masie ciała 15,31. Wszystkim badanym zadano 8 pytań dotyczących poczucia tożsamości i 6 odnoszących się do psychicznej reprezentacji matki. Otrzymane dane analizowano w odniesieniu do kategorii dotyczących dostępu do treści poczucia tożsamości i reprezentacji matki. Wyniki: Stwierdzono istnienie różnic w obszarze dostępu do treści poczucia tożsamości i reprezentacji matki. Specyficzne właściwości relacji matka - dziecko w wieku dorastania mogą przejawiać się w trudności w uruchomieniu treści poczucia tożsamości i reprezentacji matki przez osoby otyłe i osoby o prawidłowej masie ciała. Wnioski: Opisane trudności mogą stanowić jedną z przyczyn utrzymywania się poczucia zależności otyłej osoby od matki i utrudniają osiągnięcie autonomii, co stanowi przesłankę dla wspólnej psychoterapii dziecka otyłego i jego rodziny.

Sytuacja szkolna w odniesieniu do ryzyka powstawania otyłości oraz możliwości prewencji i leczenia

School situation with reference to risk for obesity development and to possibility of prevention and treatment

Dr n. med. Artur Mazur ¹, prof. dr hab. med. Ewa Malecka-Tendera ²

¹ Wydział Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego Dziekan: prof. dr hab. med. Andrzej Kwolek ² Rektor Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach

Otyłość jest jednym z najbardziej powszechnych stanów chorobowych w rozwiniętych społeczeństwach. Problem ten dotyczy w znacznym stopniu również dzieci i młodzieży. W pracy zwrócono uwagę na rolę jaką środowisko szkolne może odgrywać zarówno w zwiększaniu ryzyka powstawania otyłości u dzieci jak i jej prewencji. Przedstawiono aktualne doniesienia z literatury na temat nowoczesnych strategii zapobiegania nadwadze i otyłości na świecie, w Europie i w Polsce.

Uczeń z otyłością - jego problemy psychologiczne i pedagogiczne

The student with obesity - his psychological and educational problems

Dr n. hum. Edyta Obodyńska

Instytut Pedagogiki Uniwersytetu Rzeszowskiego

Obecnie, w wyniku nagromadzenia licznych dowodów empirycznych i obszernej analizy zagadnienia, wykrystalizował się ogólny obraz psychologiczny osoby z nadmierną masą ciała. Powszechnie przeważa pogląd, że ludzi tych cechuje niska samoocena, pesymizm, niedojrzałość, trudność w uzewnętrznianiu uczuć negatywnych, emocjonalny lub unikowy styl radzenia sobie ze stresem, zewnętrzne poczucie kontroli, zaburzenia poczucia tożsamości wyrażające się w „ja-zależnym”, poczucie osamotnienia, a także niekorzystny obraz ciała.

Znaczenie wybranych składników pokarmowych w prewencji i leczeniu otyłości u dzieci i młodzieży: mechanizmy działania

The role of selected nutrients in the prevention and management of obesity i children and adolescents: mechanisms of action

Dr inż. Sa’eed Bawa ¹, prof. dr hab. Anna Gronowska-Senger ²

¹ Katedra Dietetyki, Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji, SGGW w Warszawie Kierownik Katedry: prof. dr hab. Joanna Gromadzka-Ostrowska ² Katedra Żywienia Człowieka, Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji, SGGW w Warszawie Kierownik Katedry: prof. dr hab. Anna Brzozowska

Dane kliniczne i epidemiologiczne wykazują pozytywną rolę niektórych składników pokarmowych w prewencji i leczeniu otyłości i zespołu metabolicznego zarówno wśród dorosłych, jak i dzieci i młodzieży. W tym opracowaniu przedstawiono rolę oraz mechanizmy, przez które błonnik pokarmowy, wapń, kwasy tłuszczowe z rodziny omega-3 oraz magnez zapobiegają rozwojowi otyłości i zespołu metabolicznego oraz ich powikłaniom. Rola błonnika pokarmowego w regulacji spożycia energii i zmniejszeniu ryzyka otyłości wynika z jego unikatowych właściwości fizykochemicznych polegających na zwiększeniu uczucia sytości. Wprowadzenie w dostatecznych ilościach błonnika pokarmowego rozpuszczalnego w wodzie do posiłku mieszanego zwiększa lepkość treści pokarmowej, opóźnia tempo opróżnienia żołądka i przesuwania pokarmu do jelita cienkiego, zaburza proces mieszania treści pokarmowej, działanie enzymów trawiennych, tworzenie micelli, dyfuzję i interakcję składników pokarmowych z powierzchnią śluzówki, co zmniejsza biodostępność energii z makroskładników, szczególnie z tłuszczu. Zmniejszając stężenie triacylogliceroli w surowicy, kwasy tłuszczowe z rodziny omega-3 zmniejszają ryzyko otyłości i zespołu metabolicznego oraz ich powikłań. Warto podkreślić, że hipertriglicerydemia u ludzi ma często związek z licznymi zaburzeniami metabolicznymi, łącznie z nietolerancją glukozy, cukrzycą typu 2, hiperinsulinemią, insulinoopornością, zmniejszonym stężeniem HDL-C, otyłością i nadciśnieniem tętniczym. W związku z tym, obniżając poziom triacylogliceroli we krwi, kwasy tłuszczowe z rodziny omega-3 mogą mieć zastosowanie w prewencji i leczeniu otyłości i zespołu metabolicznego. Badania przekrojowe wykazują pozytywną rolę wapnia z pożywienia w redukcji masy ciała. Wapń z diety zmniejsza lipogenezę i hamuje lipolizę w adipocytach. Ponadto wapń zwiększa termogenezę przez zwiększenie zawartości i aktywności białek rozprzęgających. Małe spożycie Mg może odgrywać rolę w rozwoju insulinooporności i cukrzycy oraz ich powikłań. Jest kilka mechanizmów, przez które deficyt magnezu może przyczynić się do powstawania wielu patologii u pacjentów z cukrzycą. Magnez chroni ściany naczyń, przeciwstawiając się nadmiarowi wapnia oraz wywierając bezpośrednie działanie przeciwskurczowe na naczynia.

Programowanie żywieniowe otyłości i zespołu metabolicznego

¹ Dr n. med. Dariusz Gruszfeld; ¹ doc. dr hab. med. Anna Dobrzańska; ², ³ doc. dr hab. med. Piotr Socha; ², ³ prof. dr hab. med. Jerzy Socha

¹ Klinika Patologii i Intensywnej Terapii Noworodka Instytut „Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka” Kierownik: doc. dr hab. med. Anna Dobrzańska ² Klinika Gastroenterologii, Hepatologii i Immunologii Instytut „Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka” Kierownik: prof. dr hab. med. Jerzy Socha ³ Instytut Pielęgniarstwa i Położnictwa Uniwersytetu Rzeszowskiego Kierownik: prof. dr hab. med. Pawet Januszewicz

W rozwoju organizmu ludzkiego występują okresy „krytyczne”, w których pewne czynniki zewnętrzne mogą spowodować trwałą modyfikację wybranych procesów metabolicznych. Szczególnie wrażliwy na tego typu „programujący” wpływ np. niedoboru albo nadmiaru składników pokarmowych lub hormonów jest organizm rozwijającego się płodu i niemowlęcia, zwłaszcza w pierwszych miesiącach życia. Wynika to najprawdopodobniej z intensywnego rozwoju tkanek i narządów. Im większe tempo podziałów komórkowych tym większa podatność na ww. czynniki. Przykładem wpływu programowania żywieniowego w profilaktyce chorób cywilizacyjnych może być zespół metaboliczny, otyłość, cukrzyca.

Rola przemysłu spożywczego w profilaktyce zespołu metabolicznego. Aspekty zdrowotne znakowania produktów żywnościowych. Część II.

The role of food industry in prevention of the metabolic syndrome. Food labeling. Part II

¹ Mgr inż. Joanna Neuhoff-Murawska; ² Iwona Niegowska; ¹, ³ doc. dr hab. med. Piotr Socha; ¹, ³ prof. dr hab. med. Jerzy Socha

¹ Klinika Gastroenterologii, Hepatologii i Immunologii IP-CZD Kierownik: prof. dr hab. med. Jerzy Socha ² Unilever Polska SA. ³ Instytut Pielęgniarstwa i Położnictwa Uniwersytet Rzeszowski Kierownik: prof. dr hab. med. Paweł Januszewicz

Wzrost liczby osób otyłych, w tym również dzieci i młodzieży staje się poważnym problemem społeczeństw rozwiniętych. Szacuje się, że koszt nadwagi i otyłości w krajach UE wynosi 81 mld euro rocznie. Z uwagi na ogromne znaczenie profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych społeczeństwa coraz większą rolę, obok medycyny, nauki o żywieniu człowieka i mediów w obniżaniu czynników ryzyka rozwoju chorób cywilizacyjnych przypisuje się przemysłowi spożywczemu. Największymi wyzwaniami dla producentów żywności stały się: modyfikacja receptur produktów żywnościowych przy zachowaniu akceptowalnego dla konsumenta smaku oraz czytelne, zrozumiałe znakowanie żywności, mające na celu ułatwienie mu dokonania „prozdrowotnych” wyborów podczas zakupów. Po 19.01.2009 r. zamieszczanie na opakowaniach produktów żywnościowych oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych będzie możliwe jedynie w przypadku spełnienia kryteriów tzw. profili składników odżywczych (ang. profiling systems), opartych na opinii naukowej dostarczonej przez Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA).

Olej rybi w profilaktyce i leczeniu zespołu metabolicznego

Fish oil in prevention and treatment of the metabolic syndrome

Doc. dr hab. n. med. Piotr Sochal ¹, ⁷; lek. med. Wojciech Jańczyk ¹; mgr inż. Joanna Neuhoff-Murawska ¹, mgr Aldona Wierzbicka ²; doc. dr hab. n. med. Dariusz Lebensztejn ³; dr n. med. Artur Mazur ⁴; dr n. med. Jarosław Kwiecień ⁵; prof. dr hab. farm. Marek Naruszewicz ⁶

¹ Klinika Gastroenterologii, Hepatologii i Immunologii, Instytut „Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka”, Warszawa Kierownik: prof. dr hab. med. Jerzy Socha
² Zakład Diagnostyki Laboratoryjnej, Instytut „Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka”, Warszawa Kierownik: dr n. farm. Jerzy Podleśny
³ III Klinika Chorób Dzieci Akademii Medycznej, Białystok Kierownik: prof. dr hab. med. Maciej Kaczmarski
⁴ Kliniczny Oddział Dziecięcy, Szpital Wojewódzki nr ²w Rzeszowie, Wydział Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego Dziekan: prof. dr hab. med. Andrzej Kwolek
⁵ Katedra i Klinika Pediatrii, Śląski Uniwersytet Medyczny, Zabrze Kierownik: prof. dr hab. med. Krystyna Karczewska
⁶ Katedra Farmakognozji i Molekularnych Podstaw Fitoterapii, Akademia Medyczna, Warszawa Kierownik: prof. dr hab. farm. Marek Naruszewicz
⁷ Instytut Pielęgniarstwa, Uniwersytet Rzeszowski Kierownik: prof. dr hab. med. Paweł Januszewicz

Badania epidemiologiczne wskazują na stały wzrost umieralności z przyczyn sercowo-naczyniowych będących wynikiem rozwoju zespołu metabolicznego. Aktualne dane oparte na licznych badaniach z randomizacją dowodzą, że dieta wzbogacona w wielonie-nasycone kwasy tłuszczowe z rodziny omega-3 obniża ryzyko zachorowania na choroby naczyniowo-sercowe poprzez korzystny wpływ na komponenty zespołu metabolicznego - m.in. hipertriglicerydemię, nadciśnienie tętnicze, aterogenezę, funkcję śródbłon-ka naczyniowego oraz cytokiny prozapalne. Wprowadzenie oleju rybiego omega-3 do diety w grupach wysokiego ryzyka zespołu metabolicznego nabiera istotnego znaczenia w prewencji wystąpienia zagrażających życiu powikłań.

Rola probiotyków i prebiotyków w profilaktyce i leczeniu zespołu metabolicznego u dzieci i młodzieży

Probiotics and prebiotics in prophylaxis and treatment of metabolic syndrome in children and adolescents

Dr inż. Anna Stolarczyk ¹; prof. dr hab. Zdzisław Libudzisz ²; doc. dr hab. Piotr Socha¹, ³; prof. dr hab. n. med. Jerzy Socha ¹, ³

¹ Klinika Gastroenterologii, Hepatologii i Immunologii, Instytut „Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka” w Warszawie Kierownik: prof. dr hab. n. med. Jerzy Socha
² Instytut Technologii Fermentacji i Mikrobiologii, Wydział Biotechnologii i Nauk o Żywności, Politechnika Łódzka
Dyrektor: prof. dr hab. Zdzisława Libudzisz
³ Instytut Pielęgniarstwa i Położnictwa Uniwersytetu Rzeszowskiego Kierownik: prof. dr hab. n. med. Paweł Januszewicz

Celem artykułu było zwrócenie uwagi na rolę mikroflory jelitowej w patogenezie zespołu metabolicznego i współistniejących z nim: otyłości, stłuszczeniu wątroby (NASH) i zaparciami. Wydaje się, że w profilaktyce zespołu metabolicznego, zwłaszcza u dzieci powinna być wykorzystywana żywność funkcjonalna, głównie pro- i prebiotyki oraz inne składniki żywności o aktywności biologicznej.

Aktywny metabolit witaminy D - 1,25-dwuhydroxywitamina D - interpretacja kliniczna badań, standardy diagnostyczne 2008

1,25(OH)2D - active metabolite of vitamin D and its meaning in clinical practice

Dr n. med. Pawet Płudowski, mgr Marek Wójcik, prof. dr n. med. Roman S. Lorenc, dr n. przyr. Elżbieta Karczmarewicz

Zakład Biochemii i Medycyny Doświadczalnej, Instytut „Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka” Kierownik Zakładu: dr n. med. Paweł Płudowski

1,25(0H)2D, aktywny metabolit witaminy D, powstaje po hydroksylacji w pozycji 1-alfa metabolitu 25(0H)D. Poza nerką, 1,25(0H)2D syntetyzowany jest także w wielu innych narządach, tkankach i komórkach takich jak makrofagi, komórki układu immunologicznego, reprodukcyjnego, prostaty czy przytarczyc. Wskazaniem do oznaczania 1,25(0H)2D są schorzenia związane z zaburzeniami aktywności 1-alfa hydroksylazy 25(0H)D nerkowej jak i pozanerkowej. Obniżone poziomy 1,25(0H)2D obserwuje się w niewydolności nerek, krzywicy typu 1 oraz krzywicach hypofosfatemicznych, natomiast podwyższone poziomy w krzywicach typu 2. W przypadku różnicowania hiperkalcemii należy wykonywać równocześnie pomiary 25(0H)D i 1,25(0H)2D w celu wykluczenia zatrucia witaminą D. Hiperkalcemie związane ze zwiększoną syntezą 1,25(0H)2D w tkankach pozanerkowych obserwujemy w przypadku sarkoidozy, gruźlicy, reumatoidalnego zapalenia stawów, nieswoistego zapalenia jelit, a także chorób limfoprolifera-cyjnych. Oznaczanie 1,25(0H)2D w surowicy jest utrudnione ze względu na wysoką lipofilność związku, bardzo niskie stężenie (pi-komole), silną interferencję innych metabolitów witaminy D, zwłaszcza ze szlaku katabolicznego. Dostępne metody, takie jak ra-dioreceptorowa (RRA), radioimmunologiczna (RIA) czy enzymoimmunologiczna (ELISA) obarczone są dużym błędem oznaczeń (do 30%). Dlatego każde laboratorium wykonujące oznaczenia 1,25(0H)2D powinno podlegać międzynarodowej kontroli w ramach systemu DEOAS. W interpretacji oznaczeń 1,25(0H)2D należy zawsze brać pod uwagę wszystkie czynniki hormonalne i żywieniowe mające bezpośredni wpływ na poziom tego metabolitu w surowicy takie jak: podaż wapnia, unieruchomienie, stężenie wapnia i fosforanów w surowicy. PTH, prolaktyna, estradiol, testosteron i prostaglandyny i bisfosfoniany zwiększają poziom 1,25(OH)2D, natomiast glukokortykosteroidy, FGF23, heparyna i tiazydy obniżają poziom 1,25(OH)2D w surowicy.

Biochemiczne markery metabolizmu kostnego w diagnostyce i monitorowaniu leczenia schorzeń kości - standardy 2008

Biochemical bonę metabolism markers in diagnosis and therapy monitoring of bonę disorders - standards 2008

Dr n. med. Paweł Płudowski, mgr biol. Edyta Kryśkiewicz, dr n. przyr. Elżbieta Karczmarewicz, prof. dr hab. n. med Roman S. Lorenc

Zakład Biochemii i Medycyny Doświadczalnej, Instytut „Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka“ Kierownik Zakładu: dr n. med. Paweł Płudowski

Markery obrotu kostnego pozwalają na określenie intensywności procesów katabolicznych i anabolicznych przebiegających w kości. Podwyższenie poziomu markerów obrotu kostnego u kobiet po menopauzie jest niezależnym czynnikiem ryzyka złamań. Ponadto pomiar markerów pozwala najwcześniej stwierdzić pozytywny antykataboliczny efekt leczenia bisfosfonianami i raloksyfe-nem (obniżenie poziomu markerów) oraz proanaboliczny efekt terapii PTH (podwyższenie poziomu markerów). Identyfikacja pacjentek z podwyższonym metabolicznym obrotem kostnym w okresie po menopauzie i po 65. roku życia następuje w oparciu o normy polskie. Interpretacja wyników monitorowania leczenia dokonywana jest w stosunku do wyznaczonej LSC dla markerów ctx, OC i PINP oznaczanych metodą automatyczną w czterech polskich laboratoriach kroskalibrowanych w ramach programów wdrożeniowych Ministerstwa Zdrowia.

Bezpieczeństwo oznaczeń i zasady zachowania jakości w badaniach statusu tkanki kostnej metodą densytometrii dwuwiązkowej (DXA)

Radiation safety and quality assurance in the evaluation of skeletal status using dual energy x-ray absorptiometry (DXA)

Dr n. med. Paweł Płudowski; dr Maciej Jaworski

Zakład Biochemii i Medycyny Doświadczalnej, Instytut „Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka“ Kierownik Zakładu: dr n. med. Paweł Płudowski

Metoda densytometrii dwuwiązkowej (DXA) jest metodą szeroko stosowaną w diagnostyce osteoporozy i monitorowaniu zmian gęstości kości. Zdefiniowanie i wprowadzenie zasad zachowania jakości, w tym procedur kontroli jakości i bezpieczeństwa radiologicznego zapewnia właściwą i bezpieczną pracę systemu DXA oraz uzyskanie wiarogodnych wyników odzwierciedlających rzeczywisty stan tkanki kostnej pacjenta. Opracowane i opublikowane przez Międzynarodowe Towarzystwo Densytometrii Klinicznej (ISCD) standardowe procedury operacyjne dla pracowni densytometrycznych definiują wszystkie elementy mające wpływ na jakość i bezpieczeństwo badań z użyciem DXA. Dla zachowania jakości badań DXA kluczowe jest prowadzenie kalibracji systemowej, której uzupełnieniem są niezależne pomiary fantomu. Wyniki pomiarów fantomu muszą mieścić się w ustalonym limicie ±1,5% (±3SD) względem wartości odniesienia. W każdej pracowni powinna być określona powtarzalność pomiarów u pacjentów. Powtarzalność pomiarów powinna mieścić się w granicach wartości dopuszczalnych, podanych przez zalecenia ISCD. Na podstawie wartości błędu powtarzalności należy wyznaczyć najmniejszą znaczącą zmianę (LSC). Wyniki pomiarów seryjnych u osób dorosłych powinny być interpretowane w oparciu o wartości bezwzględne gęstości tkanki kostnej z uwzględnieniem LSC, a termin wizyt kontrolnych ustalany na podstawie minimalnego czasu między badaniami (MTI). Dane pomiarowe oraz dokumentacja napraw i przeglądów serwisowych powinny być przechowywane w sposób zapewniający ich bezpieczeństwo. W krajowych pracowniach densytometrycznych ujawniono, że większość zaleceń ISCD nie jest wypełniana. Skutkiem tego jest, niestety, dość niska jakość badań densytometrycznych w Polsce, co ogranicza dość mocno wiarygodność oznaczeń DXA w diagnostyce osteoporozy i monitorowaniu zmian gęstości kości. W związku z tym, istnieje pilna potrzeba wprowadzenia jednolitych standardów jakościowych i jednolitego systemu szkoleń zarówno dla operatorów DXA jak i lekarzy.

Standardy postępowania diagnostycznego w wysiękowym zapaleniu osierdzia u dzieci

The diagnostic standards in pericardial effusion in children

Dr n. med. Lidia Ziółkowska, lek. Iwona Tężyńska; prof. dr hab. n. med. Wanda Kawalec, dr n. med. Anna Turska-Kmieć

Klinika Kardiologii, Instytut - Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka, Warszawa Kierownik Kliniki Kardiologii: prof. dr hab n. med. Wanda Kawalec

Ostre zapalenie osierdzia i wysięk w worku osierdziowym u dzieci może wystąpić w przebiegu wielu chorób, ale najczęściej ma etiologię wirusową. W około 30% przypadków nie udaje się określić specyficznej etiologii przy zastosowaniu rutynowych testów diagnostycznych. Objawy kliniczne wysiękowego zapalenia osierdzia zależą od ilości płynu i szybkości jego narastania. Tamponada serca jest stanem zagrożenia życia wymagającym podjęcia natychmiastowego leczenia. Istotne znaczenie diagnostyczne w wysiękowym zapaleniu osierdzia ma badanie płynu uzyskanego z worka osierdziowego.

Ostra niewydolność nerek jako powikłanie cewnikowania żyły pępowinowej - opis przypadku

Acute renal failure as a complication of umbilical vein catheter malposition - case report

Lek. med. Karolina Banasik; lek. med. Katarzyna Witulska; lek. med. Agnieszka Czechońska; dr n. med. Marek Migdal; doc. dr hab. n. med. Janusz Świetliński

Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Instytut „Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka” w Warszawie Kierownik: doc. dr hab. n. med. Janusz Świetliński

W pracy przedstawiono opis rzadkiego powikłania - ostrej niewydolności nerek - będącej następstwem przemieszczenia końcówki cewnika założonego do żyły pępowinowej do jamy otrzewnowej.

Techniki ograniczające okołooperacyjną transfuzję krwi stosowane u małych niemowląt poddanych operacjom na otwartym sercu

Blood saving techniques in smali infants undergoing open heart surgery

Dr n. med. Krzysztof Mozol ¹; Andrzej Byszewski ²; dr n. med. Ireneusz Haponiuk ¹; dr n. med. Małgorzata Mirkowicz-Małek ¹; prof. dr hab. med. Bohdan Maruszewski ¹; doc. dr hab. med. Piotr Burczyński ¹

¹ Klinika Kardiochirurgii, „Instytut - Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka” Kierownik: prof. dr hab. med. Bohdan Maruszewski
² Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii, IP CZD Kierownik: doc. dr hab. Janusz Świetliński

Relatywnie duży stopień hemodilucji, nasilona hemoliza i reakcja zapalna oraz typ wad serca sprawiają, że zabiegi z zastosowaniem krążenia pozaustrojowego u małych niemowląt są wykonywane z koniecznością transfuzji krwi. W obliczu konsekwencji i potencjalnych powikłań wynikających z przetoczenia krwi allogennej stanowi ona jeden z istotnych problemów leczniczych u dzieci w tym wieku. Okołooperacyjną profilaktyka umożliwia ograniczenie lub wręcz wyeliminowanie transfuzji krwi allogennej u dzieci starszych. Stanowią one jednak wciąż istotny problem u małych niemowląt. Na podstawie doświadczeń klinicznych i w oparciu o doniesienia z piśmiennictwa wydaje się, że najistotniejsze w osiągnięciu tego celu jest adekwatne nastawienie personelu medycznego, dokładna hemostaza śródoperacyjna oraz modyfikacja budowy urządzenia do krążenia pozaustrojowego.

Ogólne zasady postępowania z pacjentami z bocznym skrzywieniem kręgosłupa

Generał rules concerning scoliosis treatment

Dr n. kf. Krzysztof Graff ¹, ²; tech. fizjot. Marek Waszkiewicz ²; dr n. kf. Agnieszka Stępień ¹

¹ Wydział Rehabilitacji AWF Warszawa Kierownik Wydziału: dr hab. n. med. prof. AWF Janusz Domaniecki
² Klinika Rehabilitacji Pediatrycznej IP - CZD Kierownik Kliniki: lek med. Anna Łukaszewska

W związku z siedzącym trybem życia wśród dzieci i młodzieży narasta problem wad postawy ciała, wśród których skrzywienie kręgosłupa staje się schorzeniem dominującym. Leczenie zachowawcze opiera się na swoistych zasadach uwzględniających szczegółową diagnostykę całości stanu narządu ruchu, a nie tylko samego kręgosłupa. Techniki lecznicze należy dobierać indywidualnie dla danego pacjenta. W leczeniu należy uwzględniać miejsca kluczowe do których należą: przejścia pomiędzy poszczególnymi odcinkami kręgosłupa, miednica, stawy krzyżowo-biodrowe oraz stawy obwodowe.