Standardy medyczne

Ogólne zasady wykonywania szczepień ochronnych

General recommendations on immunization

Jacek Wysocki

Wydział Nauk o Zdrowiu, Katedra Profilaktyki Zdrowotnej UM, Poznań

Ogólne zasady wykonywania szczepień ochronnych są podstawą codziennej pracy lekarza rodzinnego i pediatry. Decyzje dotyczące realizacji szczepień muszą być oparte na Programie Szczepień Ochronnych, w którym dobór stosowanych szczepionek i schemat ich podawania wynika z aktualnej sytuacji epidemiologicznej. Dopuszczalne odstępy między szczepieniami są dowolne, z wyjątkiem dwóch szczepionek żywych, pomiędzy którymi minimalny odstęp musi wynosić 4 tygodnie. Odstępy pomiędzy kolejnymi dawkami tej samej szczepionki muszą być zgodne z zaleceniami producenta, przy czym przyspieszenie kolejnej dawki nie może być większe, niż 4 dni. W trakcie cyklu szczepień powinna być stosowana ta sama szczepionka, chyba że dotychczas stosowana jest niedostępna. Podstawowym przeciwwskazaniem do podania szczepionki jest reakcja anafilaktyczna na poprzednią dawkę lub na składniki szczepionki. Przeciwwskazane jest także podawanie szczepionek zawierających żywe drobnoustroje osobom z głębokimi zaburzeniami odporności. Noworodki urodzone przedwcześnie szczepimy zgodnie z wiekiem metrykalnym. W zwalczaniu bólu związanego ze szczepieniem można wykorzystać karmienie piersią, podawanie słodkich roztworów do picia, jak i stosowanie miejscowych środków przeciwbólowych na skórę. Należy być przygotowanym na wystąpienie poważnych niepożądanych odczynów poszczepiennych, a zwłaszcza reakcji anafilaktycznej. Wszelkie niepożądane odczyny powinny być zgłaszane do odpowiednich instytucji nadzorujących wykonywanie szczepień.

Program szczepień ochronnych na rok 2008

Załącznik do Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 20 marca 2008 r. w sprawie zasad przeprowadzania szczepień ochronnych przeciw chorobom zakaźnym w 2008 r.

Diagnostyka, profilaktyka i leczenie grypy w praktyce lekarza rodzinnego

Diagnostics, prophylaxis and treatment of influenza in the practice of family physician

Lidia B. Brydak

Krajowy Ośrodek ds. Grypy NIZP-PZH, Katedra i Zakład Medycyny Rodzinnej, Warszawski Uniwersytet Medyczny

W przeciwieństwie do innych chorób zakaźnych zachorowania na grypę pojawiają się co sezon epidemiczny, obejmując od 5% do 25% populacji w świecie. Liczba komplikacji pogrypowych oraz zgonów z tego powodu dochodzi do 1 miliona rocznie. Najskuteczniejszą, najtańszą metodą zwalczania grypy jest profilaktyka a zwłaszcza szczepienia. Od wielu lat medycyna dysponuje metodami szybkiej diagnostyki wirusologicznej, co w konsekwencji przynosi zdecydowane korzyści, nie tylko dla pacjentów, ale również ekonomiczne. Zastosowanie leków antygrypowych nowej generacji – inhibitorów neuraminidazy umożliwia leczenie osobom zakażonym wirusem grypy oraz pozwala na uniknięcie poważnych komplikacji pogrypowych.

Szczepienia ochronne przed podróżą

Vaccinations for travellers

Opracowanie: Anna Rybak

Doniesienia ze świata

Wytyczne postępowania w ostrej biegunce u dzieci – nowości i zmiany

Guidelines for the management in acute gastroenteritis in children – updates and changes

Opracowanie: Anna Rybak

Na podstawie: Guarino A, Albano F, Ashkenazi S, Gendrel D, Hoekstra H, Shamir R, Szajewska H: European Society for Paediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition/European Society for Paediatrics Infectious Diseases Evidence-based Guidelines for the Management of Acute Gastroenteritis In Children In Europe. J Pediatr Gastroenterol Nutr, 2008,suppl. ², 46:81-184.

Eozynofilowe zapalenie przełyku – nowe wytyczne diagnostyki i leczenia

Eosinophilic esophagitis – an update on management

Opracowanie: Wojciech Jańczyk

Na podstawie: Furuta GT, Liacouras CA , Collins MH i wsp. Eosinophilic Esophagitis in Children and Adults: A Systematic Review and Consensus Recommendations for Diagnosis and Treatment. Gastroenterology 2007; 133:1342–1363.

Prace poglądowe

Krytyczne wady serca – diagnostyka prenatalna

Critical congenital heart malformations – prenatal diagnostics

Joanna Szymkiewicz-Dangel

Poradnia Kardiologii Perinatalnej II Kliniki Położnictwa i Ginekologii, Uniwersytet Medyczny, Warszawa

W artykule przedstawione są aktualne możliwości prenatalnej diagnostyki krytycznych wad serca. Rozpoznanie prenatalne ma kluczowe znaczenie dla noworodków z wrodzonymi wadami serca. Istnieją doniesienia udowadniające, że prenatalne wykrycie wady wrodzonej poprawia wyniki leczenia lub ma istotny wpływ na dalszy rozwój dzieci. W okresie prenatalnym nadal rzadko rozpoznawane są poważne wady wrodzone serca, jak przełożenie wielkich pni tętniczych oraz koarktacja aorty.

Immunizacja bierna i czynna w opiece pediatrycznej u dzieci z wrodzonymi wadami serca

Passive and active immunization in pediatric care for children with congenital heart diseases

Hanna Czajka, Izabela Tarczoń

Wojewódzka Poradnia Szczepień Ochronnych, Wojewódzki Specjalistyczny Szpital Dziecięcy im. Św. Ludwika w Krakowie

Narasta liczba dzieci z wadami układu krążenia wymagających pełnej opieki medycznej, stwarzającej szansę prawidłowego rozwoju. Immunizacja dzieci z wrodzonymi wadami układu krążenia jest jednym z aspektów szeroko pojętej opieki medycznej. Stwierdzenie wady serca nie stanowi samo w sobie przeciwwskazania do przeprowadzania szczepień ochronnych, kryterium wykluczającym są stałe przeciwwskazania do szczepień. Profilaktykę chorób zakaźnych można prowadzić poprzez sztuczne uodpornienie bierne i czynne. Uodpornienie bierne stosuje się przy nieskuteczności szczepionki lub gdy nie przeprowadzono szczepień a pacjent jest narażony na zakażenia. Profilaktyka czynna polega na wytworzeniu mechanizmów odporności poprzez podanie mikroorganizmu lub zmodyfikowanego produktu. U dzieci z wrodzonymi wadami serca, poza realizacją obowiązkowego programu szczepień, zaleca się szczepienia przeciwko pneumokokom oraz grypie. U dzieci w stabilnym stanie hemodynamicznym, bez przeciwwskazań do szczepień, wcześniejszych niepożądanych odczynów poszczepiennych, bez zaburzeń ze strony ośrodkowego układu nerwowego i niedoborów odporności, program szczepień może być realizowany w ramach podstawowej opieki zdrowotnej. W razie niespełnienia powyższych kryteriów, trudności w realizacji szczepień lub opóźnień względem obowiązującego programu, dziecko należy kierować do konsultacyjnej poradni szczepień dla dzieci z grup wysokiego ryzyka.

Rola pediatrów i lekarzy medycyny rodzinnej w kontroli dzieci z zaburzeniami rytmu serca

The tasks of pediatricians and family doctors in management of children with cardiac arrhythmias

Aldona Siwińska¹, Waldemar Bobkowski²

¹Klinika Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej I Katedry Pediatrii Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu ²Pracownia Diagnostyki Kardiologicznej, Klinikia Kardiologii i Nefrologii Dziecięcej I Katedry Pediatrii Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu

Autorzy przedstawiają zalecenia dotyczące postępowania z dzieckiem z zaburzeniami rytmu serca i przewodzenia. Szczególną uwagę zwrócili na rolę pediatrów i lekarzy rodzinnych w ich rozpoznawaniu, a także kontroli pacjentów z arytmią.

Trudności diagnostyczno--terapeutyczne u dziecka z gorączką reumatyczną

Diagnostic and therapeutic difficulties in a child with rheumatic fever

Izabela Janiec, Bożena Werner, Barbara Wójcicka-Urbańska

Klinika Kardiologii Wieku Dziecięcego i Pediatrii Ogólnej AM w Warszawie

Gorączka reumatyczna jest autoimmunologicznym powikłaniem zakażenia gardła paciorkowcem beta-hemolizującym grupy A. Przedstawiamy przypadek 10-letniego chłopca z rzutem gorączki reumatycznej /GR/ współistniejącym z obustronnym zapaleniem płuc i popaciorkowcowym kłębkowym zapaleniem nerek. GR rozpoznano na podstawie zapalenia stawów i zapalenia serca z niedomykalnością zastawki dwudzielnej. W leczeniu farmakologicznym stosowano antybiotyki, prednizon i salicylany uzyskując ustąpienie objawów klinicznych z wyjątkiem izolowanego krwinkomoczu. W kontrolnym badaniu echo 2-D wykonanym po 3 miesiącach nie stwierdzono niedomykalności mitralnej. W profilaktyce wtórnej GR, ze względu na nietolerancję peniciliny i nawracające bóle stawów, zastosowano przewlekłe leczenie salicylanami.

Tamponada serca w przebiegu zapalenia osierdzia u dziecka po przebytej płonicy

Cardiac tamponade in course of pericarditis after scarlet fever-case presentation

Małgorzata Gołąbek Dylewska¹, Bożena Werner¹, Krzysztof Ebinger²

¹Klinika Kardiologii Wieku Dziecięcego i Pediatrii Ogólnej, Warszawski Uniwersytet Medyczny ²Klinika Chirurgii Dziecięcej, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Przedstawiono przypadek 12-letniego chłopca z wysiękowym zapaleniem osierdzia, które wystąpiło 10 dni po przebytej płonicy. Dominującymi objawami w początkowym okresie choroby były: ból w klatce piersiowej promieniujący do lewego barku i duszność, nasilające się w pozycji leżącej. Pomimo stosowanego leczenia zachowawczego: przeciwzapalnego, odwadniającego i antybiotykoterapii, u pacjenta wystąpiły objawy zagrażającej tamponady serca, wymagające perikardiocentezy i drenażu osierdzia. Po 8 tygodniach stwierdzono nawrót zapalenia osierdzia z towarzyszącym zapaleniem płuc i opłucnej. Zastosowano wyłącznie leczenie zachowawcze z dobrym wynikiem. Podczas pierwszej hospitalizacji uważano, że prawdopodobną pierwotną przyczyną zapalenia osierdzia jest zakażenie paciorkowcowe. Ze względu na nawrotowy charakter choroby oraz wykrycie przeciwciał przeciwjądrowych w niskim mianie w płynie osierdziowym, a w czasie drugiej hospitalizacji także we krwi, należy rozważyć przyczyny immunologiczne zapalenia osierdzia, a zwłaszcza choroby tkanki łącznej.

Psychologia w medycynie

Psychologia w pediatrii

Psychology in pediatrics

Anna Jakubowska-Winecka

Zakład Psychologii Zdrowia, Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka”, Warszawa

Artykuł określa obszar zainteresowań psychologii pediatrycznej jako nauki i skupia się na omówieniu roli psychologa pediatrycznego w procesie leczenia, wskazuje miejsce psychologa w zespole medycznym. Artykuł przedstawia sposoby pracy oraz metody pomocy psychologicznej zależnie od sytuacji pacjenta i jego rodziny (m.in. interwencja kryzysowa, poradnictwo psychologiczne, psychoterapia). W podsumowaniu wskazano korzyści płynące ze współpracy psychologa pediatrycznego z lekarzem i dla instytucji ochrony zdrowia.

Prawo i etyka

Relacje lekarz – przedstawiciel medyczny firmy farmaceutycznej w świetle obowiązującego ustawodawstwa i praktyki rynkowej

Relationship between medical doctors and sales representatives of pharmaceutical companies in the light of the binding law and market practice

Oskar Luty

Kancelaria Prawnicza Domański Zakrzewski Palinka sp. k.

Niniejszy artykuł prezentuje regulacje prawa polskiego i związane z nimi przepisy unijne dotyczące relacji pomiędzy pracownikami ochrony zdrowia oraz firmami farmaceutycznymi. Artykuł podejmuje w szczególności temat działań promocyjnych firm farmaceutycznych, kierowanych do lekarzy oraz farmaceutów. Działania takie obejmują m.in.: przekazywanie upominków promocyjnych, sponsorowanie udziału w kongresach naukowych (zarówno w kraju, jak i za granicą), udostępnianie próbek produktów leczniczych oraz zapraszanie na zorganizowane spotkania promocyjne. W artykule wskazuje się również, że prawo polskie i wspólnotowe co do zasady nie zabrania odpłatnej współpracy pomiędzy firmami farmaceutycznymi oraz lekarzami i farmaceutami, np. podczas badań postmarketingowych, epidemiologicznych oraz klinicznych, czy też wykonywania ekspertyz na dany temat. Obowiązują jednak pewne ograniczenia w zakresie dopuszczalnych interakcji – lekarz nie może przyjmować korzyści w zamian za przepisywanie produktów leczniczych, zaś rodzaj upominków promocyjnych, których przekazywanie pracownikom ochrony zdrowia prawo dopuszcza, jest ściśle ograniczony.

Krok po kroku – jak lekarz może zostać przedsiębiorcą

Step by step – how a doctor may become an entrepreneur

Grzegorz Mączyński

Kancelaria Prawnicza Domański Zakrzewski Palinka sp. k.

Niniejszy artykuł zawiera informacje na temat procedury zakładania działalności gospodarczej przez lekarzy w Polsce. Przedstawione zostają chronologicznie (krok po kroku) poszczególne etapy rejestracji działalności gospodarczej. W artykule zawarte zostały w szczególności informacje na temat właściwych urzędów oraz wniosków, które należy w nich złożyć. Wskazane zostają charakterystyczne, dla zakładania działalności gospodarczej w sektorze ochrony zdrowia, etapy, które nie występują w innych dziedzinach.

Standardy etyczne

Ethical standards

Grzegorz Luboiński

Centrum Onkologii, Wraszawa

Autor artykułu uważa, że istnieje konieczność rozpowszechniania standardów etycznych w środowisku medycznym, bowiem dotychczasowe działania na tym polu Izb Lekarskich nie spełniają oczekiwań. W artykule zwracana jest uwaga na korupcjogenne zagrożenia współpracy z firmami farmaceutycznymi i sprzętowymi, jak również na zagrożenia etyczne nierównego traktowania pacjentów i konfliktu między lojalnością korporacyjną a zasadami etycznymi.

Ubezpieczenia

Ubezpieczenie OC dla lekarzy po 9 stycznia 2008

Third-party insurances for physicians after January the 9th, 2008

Justyna Zajdel, Radosław Zajdel

I Zakład Prawa Medycznego UM, Zakład Informatyki i Statystyki Medycznej UM

W dniu 9 stycznia 2008 roku, ustawodawca wprowadził zmiany dotyczące ubezpieczenia OC lekarzy. Obecnie funkcjonują trzy rodzaje ubezpieczeń, z których dwa są ubezpieczeniami o charakterze obowiązkowym. Nowością jest obligatoryjne ubezpieczenie OC dla lekarzy wykonujących zawód w ramach prywatnej praktyki, którzy zdecydują się na udzielanie świadczeń zdrowotnych refundowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Uzupełnieniem polis obowiązkowych może być zawarcie dodatkowej umowy ubezpieczenia, które obejmuje szkody na osobie, szkody na mieniu, a także ustawową odpowiedzialność lekarza. Polisa dobrowolna jest doskonałym uzupełnieniem polis obowiązkowych, w przypadku lekarzy zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia, lekarzy prowadzących prywatną praktykę lekarską oraz lekarzy zatrudnionych na podstawie kontraktów w niepublicznych ZOZ.