Program Monitorowania i Standaryzacji Praktyk Klinicznych w Neonatologii i Intensywnej Terapii Dziecięcej – stan po trzech latach

Polish National Program for standardisation of clinical practices in Neonatology and Paediatric Intensive Care – remarks after third edition

Janusz Świetliński¹, Jan Zejda², Grzegorz Brożek², Ewa Musialik-Świetlińska³, Janusz Książyk⁴, Marek Migdał¹

¹Dział Nauki, Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka” w Warszawie ²Katedra Epidemiologii, Śląski Uniwersytet Medyczny ³Klinika Intensywnej Terapii i Patologii Noworodka, Śląski Uniwersytet Medyczny ⁴Klinika Pediatrii, Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka” w Warszawie

Celem Programu Monitorowania i Standaryzacji Praktyk Klinicznych w Neonatologii i Intensywnej Terapii Dziecięcej jest poznanie uwarunkowań realizowania świadczeń medycznych przez ośrodki neonatologii i intensywnej terapii oraz konfrontacja uzyskanych rezultatów z doniesieniami światowymi. Otrzymana w ten sposób wiedza jest podstawą dla przygotowywania publikacji zaleceń i rekomendacji. Program ma charakter cykliczny. W każdej z dotychczasowych trzech edycji powtarzalnymi elementami są: badanie ankietowe, opracowanie statystyczne rezultatów, przygotowanie propozycji zaleceń, prezentacja rezultatów badania, dyskusja nad propozycjami zaleceń podczas ogólnopolskiego spotkania, przedstawienie rezultatów w piśmiennictwie oraz faza oceny wtórnej (w cyklu dwuletnim). W dotychczasowych badaniach otrzymaliśmy informacje dotyczące jakości i bezpieczeństwa procesów leczniczych, w tym dostępności standardów czy zaleceń postępowania. W dorobku analiz danych z dotychczasowych edycji znajduje się ponad 800 tabel i zestawień. Rezultaty zostały opublikowane w piśmiennictwie polskim. Za celowe uważamy uzupełnienie realizacji Programu w przyszłości o możliwość weryfikacji danych i uzupełniające badania epidemiologiczne.

Praktyka powstrzymania się od resuscytacji u dzieci w Polsce

The practice of withholding resuscitation . in children in Poland

Tomasz Dangel¹, Ewa Musialik-Świetlińska², Grzegorz Brożek³, Janusz Świetliński⁴

¹Fundacja Warszawskie Hospicjum dla Dzieci ²Klinika Intensywnej Terapii i Patologii Noworodka, Śląski Uniwersytet Medyczny ³Katedra Epidemiologii, Wydział Lekarski w Katowicach, Śląski Uniwersytet Medyczny ⁴Dział Nauki, Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka” w Warszawie

Cel: Celem pracy jest zbadanie praktyki powstrzymania się od resuscytacji (ang. do-not-resuscitate – DNR) na oddziałach neonatologii i intensywnej terapii dziecięcej. Materiały i metody: Na podstawie badania ankietowego oceniono praktykę powstrzymywania się od resuscytacji u dzieci na 309 oddziałach neonatologii i intensywnej terapii w Polsce w 2008 r. Wyniki: Stwierdzono, że decyzje DNR podejmowane były na 146 oddziałach (48%). Na 76 oddziałach powodowały one także ograniczenie innych form terapii. Najczęściej podejmowane były kolektywnie przez ordynatora i zespół lekarzy oddziału, jednak nie zawsze z udziałem rodziców. Podjęta wcześniej decyzja DNR nie zawsze była respektowana, gdy pacjent umierał. Z 55 oddziałów, po podjęciu decyzji DNR, dzieci przekazywane były pod opiekę hospicjów domowych. Wnioski: W Polsce podejmowane są decyzje o powstrzymaniu się od resuscytacji u dzieci. Praktyka powstrzymania się od resuscytacji u dzieci nie jest powszechna. Podjęcie decyzji o powstrzymaniu się od resuscytacji nie zawsze chroni dziecko przed resuscytacją.

Komentarz do artykułu: „Praktyka powstrzymania się od resuscytacji u dzieci w Polsce” autorstwa T. Dangla i wsp.

Maria K. Kornacka

Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Realizacja procedur sprzyjających karmieniu piersią w szpitalach w Polsce – wyniki badania ankietowego 2008/2009

Application of breastfeeding-friendly procedures in hospitals in Poland – results of the survey conducted in 2008/2009

Maria Wilińska¹, Jan Zejda², Grzegorz Brożek², Ewa Musialik-Świetlińska³, Janusz Świetliński⁴

¹Klinika Neonatologii SPSK im. prof. W. Orłowskiego CMKP, Warszawa ²Katedra Epidemiologii Śląski Uniwersytet Medyczny ³Klinika Intensywnej Terapii i Patologii Noworodka Śląski Uniwersytet Medyczny ⁴Dział Nauki, Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka” w Warszawie

Światowa Organizacja Zdrowia i Amerykańska Akademia Pediatrii zalecają, aby niemowlęta w pierwszych miesiącach życia były karmione wyłącznie piersią, z kontynuacją przynajmniej do ukończenia 1. r.ż. Celem badania było określenie znajomości oraz realizacji procedur sprzyjających karmieniu piersią w szpitalach w Polsce. Ankietę wysłano do lekarzy 416 oddziałów noworodkowych. Otrzymano odpowiedzi z 283 szpitali (68% odpowiedzi zwrotnych). Wyniki wykazały, że większość szpitali zna i wdraża „10 Kroków do Udanego Karmienia Piersią”. Stopień ich realizacji jest zróżnicowany, w wielu przypadkach niepełny i wybiórczy. Suplementacja mieszankami sztucznymi jest powszechna i często prowadzona metodami niesprzyjającymi karmieniu piersią. Oddziały, które w największym stopniu stosują procedury „10 Kroków”, osiągają najlepsze wyniki w postaci odsetka noworodków wyłącznie karmionych piersią w dniu wypisu.

Techniki dokarmiania noworodków w szpitalach – na podstawie wyników badania ankietowego 2008/2009

Infant Feeding Practices in hospitals – results from the Study 2008/2009

Maria Wilińska

Klinika Neonatologii SPSK im. prof. W. Orłowskiego CMKP, Warszawa

Optymalnym pokarmem dla niemowlęcia jest mleko matki, a modelem karmienia – ssanie z piersi. Niestety, nie zawsze jest to możliwe. Wiele noworodków nie może być karmionych piersią, w takich przypadkach pokarm należy podawać innymi metodami. Jest wiele możliwości karmienia metodami alternatywnymi. Ich wybór nie zawsze jest jednak oczywisty. Istnieją uznane techniki dokarmiania, które ułatwiają dziecku przejście do ssania z piersi. Zaleca się żywienie przez dren do żołądka, ssanie nieodżywcze, kubeczek, łyżeczkę, unikanie butelki i smoczka. Artykuł jest przeglądem metod dokarmiania stosowanych w szpitalach.

Trudne drogi oddechowe na Oddziałach Intensywnej Terapii Dziecięcej (OITD) i Oddziałach Noworodkowych (ON) w badaniu ankietowym

Managing the difficult airway: a survey in pediatric intensive care units and neonatal centers

Tadeusz Szreter¹, Jan Zejda², Grzegorz Brożek², Ewa Musialik-Świetlińska³

¹Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii, Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka” w Warszawie ²Katedra Epidemiologii, Śląski Uniwersytet Medyczny ³Klinika Intensywnej Terapii i Patologii Noworodka, Śląski Uniwersytet Medyczny

Trudne drogi oddechowe, w których intubacja dotchawicza jest utrudniona lub niemożliwa, stanowią poważny problem kliniczny u dzieci. Niemożność intubacji doprowadza w ok. 60% przypadków do ciężkich powikłań niedotlenieniowych i odkorowania lub zgonu. Celem pracy jest przedstawienie wyników ankiety uzyskanej z Oddziałów Intensywnej Terapii Dziecięcej oraz Oddziałów Noworodkowych dotyczącej częstości występowania takiego zdarzenia, możliwości udrożnienia dróg oddechowych, dostępności metod, w tym intubacji fiberoskopowej. Respondenci wyrazili również swoje sugestie dotyczące szkolenia w tym zakresie.

Standardy postępowania w ciężkim urazie czaszkowo-mózgowym u dzieci

Guidelines for the Medical Management of Severe Traumatic Brain Injury in Children

Izabela Pągowska-Klimek, Wojciech Krajewski

Zakład Anestezjologii i Intensywnej Terapii Medycznej Instytutu „Centrum Zdrowia Matki Polki” w Łodzi

Uraz czaszkowo-mózgowy stanowi jedną z głównych przyczyn zgonu w populacji dziecięcej. Jednocześnie nie istnieją wiarygodne standardy leczenia gwarantujące powodzenie terapii. Artykuł omawia dostępne metody leczenia dzieci po ciężkim urazie głowy: ich ograniczenia i powikłania. Autorzy prezentują zalecenia postępowania przygotowane w oparciu o aktualne rekomendacje międzynarodowe, przegląd aktualnego piśmiennictwa i doświadczenie Oddziału Intensywnej Terapii ICZMP w Łodzi.

Epidemiologia i diagnostyka powikłań zakrzepowo-zatorowych u dzieci

Epidemiology and diagnosis of thromboembolic complications in children

Jakub Kalbowiak, Tomasz Jarymowicz, Andrzej Byszewski

Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii, Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka”

Pomimo że incydenty zakrzepowo-zatorowe występują u dzieci wielokrotnie rzadziej niż u dorosłych, są one związane z potencjalnie poważnymi następstwami zdrowotnymi, takimi jak zgon, zespół pozakrzepowy czy nawracająca zakrzepica. Zakrzepica może występować w każdym miejscu układu naczyniowego. Zakrzepica żylna występuje u dzieci częściej niż tętnicza. Najczęstszą postać zakrzepicy stanowi zakrzepica żył głębokich. U dzieci, częściej niż u dorosłych, występuje ona w żyłach górnej połowy ciała. Incydenty zakrzepowo-zatorowe dotyczą częściej dzieci poniżej 1. i powyżej 11. r.ż. W diagnostyce zakrzepicy podstawową rolę odgrywa diagnostyka obrazowa. Inne metody diagnostyczne mają u dzieci charakter pomocniczy, a ich wartość nie została dostatecznie udokumentowana.

Czynniki ryzyka powikłań zakrzepowo-zatorowych u dzieci

Prothrombotic risk factors in children

Jakub Kalbowiak, Tomasz Jarymowicz, Andrzej Byszewski

Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii, Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka”

Zakrzepica u dzieci jest niemal zawsze związana z obecnością wrodzonych i/lub nabytych czynników ryzyka. Wśród wrodzonych czynników ryzyka zakrzepicy najczęściej wymieniane są: czynnik V Leiden, mutacja genu protrombiny, podwyższone stężenie czynnika VIII i hiperhomocysteinemia. Obecność kaniuli centralnej stanowi najczęstszy nabyty czynnik ryzyka zakrzepicy u dzieci. Inne często występujące nabyte czynniki ryzyka to: wrodzone choroby serca, nowotwory, zakażenie/zapalenie oraz uraz/zabieg chirurgiczny/unieruchomienie. Częstość występowania zakrzepicy w grupach pacjentów ze stwierdzonymi czynnikami ryzyka jest zdecydowanie wyższa niż w ogólnej populacji dziecięcej.

Wcześniactwo i mała urodzeniowa masa ciała – wskazanie czy przeciwwskazanie do szczepień

Prematurity and low birth weight – indication or contraindication to vaccination

Iwona Maroszyńska

Klinika Intensywnej Terapii i Wad Wrodzonych Instytutu Centrum Zdrowia Matki Polki w Łodzi

Chociaż ryzyko wystąpienia chorób zakaźnych w grupie noworodków urodzonych przedwcześnie jest zwiększone, to szczepienia są często odraczane. Dane pochodzące z literatury wskazują, że szczepienia w tej grupie pacjentów powinny być prowadzone zgodnie z wiekiem chronologicznym według kalendarza szczepień dla dzieci urodzonych o czasie. W związku z niedojrzałością odpowiedzi obronnej, dzieci z masą ciała poniżej 2000 g mogą wymagać modyfikacji szczepienia HBV i BCG. Większość szczepionek indukuje odpowiedź zapewniającą dobrą ochronę. Wszystkie rekomendowane dla niemowląt szczepionki są bezpieczne zarówno dla dzieci urodzonych o czasie, jak i tych urodzonych przedwcześnie. Powikłania występują z taką samą częstością w obu grupach.

Antybiotykoterapia pierwszego rzutu na oddziałach intensywnej terapii noworodka

Empirical antibiotics therapy in NICU

Magdalena Rutkowska¹, Maria Katarzyna Kornacka², Marzena Zachara¹

¹Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka, Instytut Matki i Dziecka, Warszawa ²Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

Zakażenia są jednym z zasadniczych problemów oddziałów intensywnej terapii noworodka. Noworodki przyjmowane na te oddziały wymagają rozpoczęcia antybiotykoterapii empirycznej. Przedtem należy wykonać podstawowe badania: mikrobiologiczne badania krwi, morfologię z rozmazem, poziom białka CRP, inne badania białek ostrej fazy (IL6, prokalcytoninę). Nie ma wskazań do rutynowego wykonywania punkcji lędźwiowej i badania płynu mózgowo-rdzeniowego.„Złotym standardem” w leczeniu zakażeń wewnątrzmacicznych u noworodków urodzonych o czasie jest skojarzona antybiotykoterapia w postaci penicylin półsyntetycznych i aminoglikozydów. Schemat taki umożliwia eliminację głównych czynników etiologicznych, jak: Streptococcus agalactiae, Listeria monocytogenes, E.coli, Klebsiella sp., Enterobacter. U noworodków urodzonych przedwcześnie dobór antybiotykoterapii zależy od przyczyny porodu przedwczesnego i wywiadu matczynego. Można zastosować standard empirycznej podaży skojarzonej penicyliny półsyntetycznej i aminoglikozydu w przypadkach, kiedy nie doszło do nieprawidłowej kolonizacji szyjki macicy. W takich sytuacjach należy rozważyć indywidualny dobór antybiotyków na podstawie wykonanego antybiogramu. Gdy nie stwierdza się objawów klinicznych ani laboratoryjnych zakażenia, należy odstawić antybiotykoterapię po 48 godzinach. Rosnącym problemem oddziałów intensywnej terapii są szczepy antybiotykooporne. Do antybiotyków szczególnie odpowiedzialnych za narastanie antybiotykooporności należą Cefalosporyny, zwłaszcza III i IV generacji. Są to antybiotyki o szerokim spektrum działania. Ich stosowanie jest związane z częstszym występowaniem zakażeń grzybiczych i stosunkowo szybkim pojawianiem się szczepów opornych na cefalosporyny i na inne antybiotyki β-laktamowe. Stosowanie ich powinno być ograniczone wyłącznie do terapii celowanej – najczęstszym wskazaniem do ich stosowania w okresie noworodkowym jest zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych.

Nadciśnienie tętnicze u noworodka

Neonatal hypertension

Anna Niemirska¹, Mieczysław Litwin¹, ²

¹Klinika Nefrologii, Transplantacji Nerek i Nadciśnienia Tętniczego, Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka”. ²Dział Nauki, Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka”

Chociaż nadciśnienie tętnicze (NT) wraz z jego powikłaniami stanowi istotny problem diagnostyczno-terapeutyczny u noworodków i wcześniaków przebywających na oddziałach intensywnej opieki medycznej, kryteria rozpoznawania i leczenia NT w tej grupie wiekowej nie zostały jasno sprecyzowane. Problemem jest ograniczona liczba danych dotyczących norm ciśnienia tętniczego u zdrowych noworodków oraz brak jednolitej metodologii pomiaru ciśnienia. Najczęściej u noworodków występuje NT naczyniowo-nerkowe, często związane z zakrzepicą tętnic nerkowych w przebiegu cewnikowania naczyń pępowinowych, oraz nerkopochodne. Pomimo szerokiej dostępności leków hipotensyjnych, pozwalających w większości przypadków na uzyskanie szybkiego efektu terapeutycznego oraz potencjalnych możliwości usunięcia przyczyny NT, u części pacjentów konieczne jest leczenie przedłużone.

Stosowanie aerozoli w leczeniu noworodków sztucznie wentylowanych – zalecenia

Aerosolization therapy for mechanically ventilated infants – guidelines

Jan Mazela, Janusz Gadzinowski

Klinika Neonatologii Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu

Aerozole są powszechnie stosowaną formą leków wykorzystywanych w leczeniu chorób płuc. Jednakże rozwój nowych urządzeń i platform podawania leków wziewnych noworodkom mechanicznie wentylowanym stanowi wyzwanie dla klinicystów i naukowców. Małe pojemności życiowe płuc, wysokie częstości oddechów, krótkie czasy pozostawania aerozoli w płucach i w końcu mała średnica dróg oddechowych sprawiają, że depozycja płucna aerozoli u noworodków jest bardzo mała. Poniższe opracowanie zawiera przegląd wyników badań przedklinicznych i klinicznych nad lekami wziewnymi i systemami ich dostarczania stosowanymi u mechanicznie wentylowanych noworodków oraz zalecenia, w jaki sposób należy przeprowadzać proces nebulizacji u takich pacjentów.

Wentylacja oscylacyjna u dzieci – próba sformułowania zaleceń

High Frequency Oscillation in pediatric patients

Karolina Matusiewicz, Przemysław Łaniewski-Wołłk

Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii, Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka”, Warszawa

Poniższa praca przedstawia podstawowe wytyczne dotyczące stosowania wentylacji oscylacyjnej (HFOV) w praktyce klinicznej. Nie wnikając w podstawy fizyczne i fizjologiczne wymiany gazowej, zwraca uwagę na podstawowe wskazania, przeciwwskazania i wyjściowe zakresy parametrów wentylacji. Metoda HFOV powinna być używane zgodnie z przyjętym, spisanym protokołem wsparcia oddechowego. W szczególności kryteria włączenia i wychodzenia z tego rodzaju wentylacji powinny być jasno określone i przestrzegane. Wydaje się, że noworodki z bardzo małą masą urodzeniową, wymagające intubacji, mogą być pierwotnie wentylowane tą metodą. Pozostałe noworodki potrzebować HFOV, jeżeli ciśnienie szczytowe wentylacji konwencjonalnej przekracza 25 cmH2O, PEEP + 8 cm H2O, a FiO2 0,6. Istotnymi przeciwwskazaniami do stosowania tej wentylacji są ciasnota wewnątrzczaszkowa i niewyrównany wstrząs. Praca była prezentowana podczas Interdyscyplinarnej Szkoły Zimowej w Szczyrku 2009 i jej ostateczny kształt jest wynikiem dyskusji na forum “Wentylacja wysokimi częstotliwościami – HFOV” na www.anestezja.pl.

Zwiotczenie w trakcie wentylacji mechanicznej u dzieci

Neuromuscular relaxation in mechanically ventilated children

Marcin Rawicz

Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Dziecięcej, Warszawski Uniwersytet Medyczny

W opracowaniu przedstawiono aktualny stan wiedzy w zakresie stosowania leków przerywających przewodnictwo nerwowo-mięśniowe u dzieci leczonych respiratorem. Omówiono leki dostępne w praktyce klinicznej pod kątem ich użycia w intensywnej terapii, ich zalety i powikłania ich stosowania. Z uwagi na dużą ilość notowanych powikłań zalecono stosowanie ich tylko w wyjątkowych przypadkach (LOE 3, rekomendacja D), głównie do intubacji (2C). Zwrócono uwagę na konieczność zapewnienia odpowiedniej sedacji zwiotczanym dzieciom (LOE 3 i 4, rekomendacja D). Lekami polecanymi do krótkotrwałej blokady nerwowo-mięśniowej u niemowląt są atrakurium i cis-atrakurium, te ostatnie z uwagi na nieuwalnianie histaminy i samoistny rozpad w ustroju. (LOE 2++, rekomendacja B).

Zasady terapii tlenkiem azotu w neonatologii i intensywnej terapii dziecięcej

Inhaled nitric oxide therapy in neonatology and pediatric intensive care

Klaudiusz Bober¹, Janusz Świetliński², Ewa Musialik-Świetlińska¹

¹Klinika Intensywnej Terapii i Patologii Noworodka, Górnośląskie Centrum Zdrowia Dziecka, Śląski Uniwersytet Medyczny, Katowice ²Dział Nauki, Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka” w Warszawie

Terapia wziewnym tlenkiem azotu (iNO) w grupie noworodków leczonych z powodu ciężkich postaci niewydolności oddechowej z towarzyszącym nadciśnieniem płucnym, ma korzystny wpływ na poprawę stopnia utlenowania, ograniczając jednocześnie wskazania do leczenia przy użyciu ECMO. W przedstawionej pracy autorzy dokonują podsumowania aktualnego stanu wiedzy w zakresie stosowania terapii wziewnym tlenkiem azotu u noworodków. Jednocześnie poddają ocenie potencjalne korzyści zastosowania metody w intensywnej terapii dziecięcej.

Wybrane aspekty ostrych powikłań wentylacji mechanicznej ze szczególnym uwzględnieniem populacji pediatrycznej oraz sposoby zapobiegania im

The selected aspects of the mechanical ventilation’s side effects in children and their prevention methods

Marzena Zielińska¹, Stanisław Zieliński²

¹Katedra i II Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Akademii Medycznej we Wrocławiu, Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii Dziecięcej ²Katedra i I Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii Akademii Medycznej we Wrocławiu

Wentylacja mechaniczna, będąca głównym narzędziem terapeutycznym w różnych formach, zarówno ostrej, jak i przewlekłej, niewydolności oddechowej u dzieci, niesie ze sobą ryzyko wielu powikłań, w tym barotraumy i biotraumy. Mają one bezpośredni wpływ na rokowanie, a przede wszystkim na przeżycie pacjentów. Poszukiwanie metod i strategii wentylacji, które ograniczyłyby częstość ich występowania, stało się celem wielu badań ostatnich kilkunastu lat. Weryfikacji podlegały między innymi: wentylacja małymi objętościami, stosowanie tzw. optymalnego PEEP, manewry rekrutacji płuc, układanie dziecka na brzuchu, a także niekonwencjonalne metody wentylacji, takie jak wentylacja oscylacyjna. Jedynie stosowanie strategii tzw. wentylacji oszczędzającej płuca w sposób zdecydowany wpłynęło na obniżenie śmiertelności wśród pacjentów w porównaniu z tymi, u których objętość wentylacji (TV) przekraczała rekomendowane wartości 6–8 ml/kg m.c., a wartość ciśnienia szczytowego była wyższa od 30 cm H20.

Płynoterapia w okresie okołooperacyjnym u dzieci

Perioperative fluid therapy in children

Andrzej Piotrowski

Oddział Intensywnej Terapii i Anestezjologii, II Katedra Pediatrii, Uniwersytet Medyczny w Łodzi

Stosowanie płynów w okresie okołooperacyjnym u dzieci wymaga znajomości podstawowego zapotrzebowania dobowego oraz precyzyjnej oceny strat związanych z zabiegiem. Aktualnie nie poleca się głodzenia przed zabiegiem powyżej 6 godzin ani ograniczenia podawania doustnego płynów ponad 2 godziny. Podczas operacji poleca się podawać dzieciom płyny ze zbliżoną do osocza zawartością sodu, natomiast nie zaleca się podawania glukozy, za wyjątkiem niektórych sytuacji. Unikanie hiponatremii jest jednym z priorytetów postępowania śród- i pooperacyjnego. Przy dużej utracie płynów i krwi zalecane jest dołączenie koloidów, przede wszystkim pod postacią 5% albuminy, a także podaż krwinek czerwonych.

Zastosowanie wzmacniaczy pokarmu naturalnego: wskazania, monitorowanie podaży, rodzaje preparatów, efekty działania

Breast milk fortifiers: indication for use, monitoring of administration, types of products, effects on the body growth and mineralization

Dorota Pawlik, Ryszard Lauterbach

Klinika Neonatologii Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum, Kraków

Na podstawie danych pochodzących z piśmiennictwa oraz własnych doświadczeń autorzy przedstawiają wskazania i przeciwwskazania do stosowania wzmacniaczy pokarmu naturalnego u noworodków urodzonych przedwcześnie. Szczególnie istotnym składnikiem, którego niedobór może być przyczyną zarówno zahamowania przyrostu masy ciała, jak i zaburzeń w rozwoju psychomotorycznym dziecka, jest białko. Stosowanie wzmacniaczy mleka kobiecego powoduje przyspieszenie zwiększania masy i długości ciała oraz obwodu głowy w pierwszych miesiącach życia, aczkolwiek brak jest dowodów na występowanie podobnych zależności w 12–18. m.ż. Podobnie nie wykazano występowania niekorzystnych skutków w postaci martwiczego zapalenia jelit, zgonu czy nietolerancji żywienia enteralnego podczas stosowania wzmacniaczy pokarmu naturalnego.

Wzmacniacze pokarmowe – inny punkt widzenia

Human milk fortifiers – different point of view

Agnieszka Janiec, Janusz Książyk

Klinika Pediatrii, Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka” w Warszawie

Karmienie pokarmem ludzkim, z uwagi na jego wielokierunkowy korzystny wpływ na zdrowie dziecka, jest szczególnie zalecane w przypadku noworodków urodzonych przedwcześnie. Ponieważ mleko matki nie zawsze jest w stanie zaspokoić potrzeby żywieniowe wcześniaka, powszechnie stosuje się wzmacniacze pokarmowe, które mają na celu wzbogacenie pokarmu kobiecego w węglowodany, białko oraz mikro- i makroelementy. Istnieją jednak doniesienia sugerujące negatywny długoterminowy wpływ nadmiernego wzbogacania pokarmu noworodka. Tłumaczy je teoria programowania żywieniowego. W randomizowanych badaniach wykazano bowiem związek pomiędzy przyśpieszeniem tempa wzrastania we wczesnym okresie noworodkowym, a większym ryzykiem rozwoju chorób sercowo-naczyniowych i insulinooporności na późniejszym etapie życia. Należy więc ostrożnie dokonywać bilansu zysków i strat, wynikających z przyspieszania tempa wzrastania noworodka.

Zasady stosowania hydrolizatów o znacznym stopniu hydrolizy u noworodków

Principles for using extensively hydrolyzed formula in newborns

Marta Sibilska, Janusz Książyk

Klinika Pediatrii, Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka” w Warszawie

Hydrolizaty białkowe zostały wprowadzone na rynek w celu leczenia i profilaktyki alergii na białka mleka krowiego u niemowląt. Ostatnio, głównie dzięki dodatkowym modyfikacjom składu, hydrolizaty o znacznym stopniu hydrolizy znalazły również swoje zastosowanie w jednostkach chorobowych przebiegających z zaburzeniami trawienia i wchłaniania. W artykule tym zostaną przedstawione zasady stosowania hydrolizatów o znacznym stopniu hydrolizy u noworodków w oparciu o wyniki badań klinicznych i wytyczne Towarzystw Naukowych.

Kluczowe problemy w opiece nad noworodkiem po wypisie

Key issues in neonatal care after discharge

Maria K. Kornacka

Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego

W Polsce nie ma ustalonych rekomendacji dotyczących obowiązków poradni lekarza rodzinnego w stosunku do noworodków zwalnianych do domu z oddziałów noworodkowych. Dotyczy to zarówno noworodków donoszonych, jak i przedwcześnie urodzonych. Konieczne jest rozszerzenie wiedzy w tym zakresie w edukacji przeddyplomowej i podyplomowej lekarzy wybierających tę trudną, często niedocenianą, wielospecjalistyczną dziedzinę medycyny. Opieka, o której mowa, powinna dotyczyć takich kluczowych zagadnień, jak: ocena prawidłowego odżywiania i przyrostu masy ciała, ocena żółtaczki i stopnia jej ustępowania, opieka nad matką po porodzie, badania przesiewowe w kierunku chorób metabolicznych, ocena warunków środowiskowych, w jakich przebywa dziecko, organizacja wsparcia finansowego dla ubogich rodzin, planowanie kalendarza szczepień i okresowych wizyt lekarskich.