Wcześniactwo a AZS. Nowe dane zmieniają intuicyjne spojrzenie na ryzyko alergii
Autor: Adrian Goss
Atopowe zapalenie skóry (AZS) jest jedną z najczęstszych chorób zapalnych wieku dziecięcego. W codziennej praktyce klinicznej zwykle myślimy o nim jako o pierwszym elemencie szerszego fenotypu atopowego, który może poprzedzać alergię pokarmową, astmę lub alergiczny nieżyt nosa. Nowe badanie opublikowane w British Journal of Dermatology pokazuje jednak, że zależność między dojrzałością urodzeniową a rozwojem chorób atopowych może być bardziej złożona, niż dotąd zakładano.
Autorzy pracy ocenili prospektywną kohortę 389 dzieci, w tym 261 urodzonych o czasie oraz 128 wcześniaków. Dzieci obserwowano od urodzenia do wieku 4-5 lat, analizując występowanie AZS, alergii pokarmowej, astmy oraz nieżytu nosa.
Najważniejsza obserwacja była nieoczywista: wcześniactwo wiązało się z niższym ryzykiem rozwoju AZS we wczesnym dzieciństwie. AZS rozpoznano u 19,2% wcześniaków oraz u 39,8% dzieci urodzonych o czasie. Co więcej, u dzieci urodzonych przedwcześnie choroba pojawiała się później, miała łagodniejszy przebieg i rzadziej utrzymywała się w czasie.
Nie oznacza to jednak, że wcześniactwo można interpretować jako prosty czynnik „ochronny” przed alergią. Badanie ma charakter obserwacyjny, dlatego nie pozwala na wyciąganie wniosków przyczynowo-skutkowych. Pokazuje raczej, że dojrzewanie układu odpornościowego, bariery naskórkowej i mikrośrodowiska skóry u dzieci urodzonych przedwcześnie może prowadzić do odmiennego profilu chorób alergicznych.
Szczególnie interesujące są dane dotyczące współchorobowości. W wieku 4-5 lat częstość alergii pokarmowej, astmy i nieżytu nosa wynosiła odpowiednio 1,6, 20 i 6,2% u wcześniaków oraz 3,1, 13 i 4,6% u dzieci urodzonych o czasie. Wśród wcześniaków z AZS nie obserwowano alergii pokarmowej do wieku 4-5 lat, natomiast astma występowała u nich częściej niż u dzieci donoszonych z AZS.
Dla lekarza praktyka najważniejszy wniosek jest ostrożny, ale istotny: wcześniactwo może się wiązać z mniejszym, późniejszym i łagodniejszym ryzykiem AZS, lecz nie wyklucza rozwoju innych chorób alergicznych. U takich pacjentów nadal konieczna jest uważna obserwacja objawów ze strony układu oddechowego, zwłaszcza w kontekście astmy.
To badanie przypomina, że „marsz atopowy” nie zawsze przebiega według jednego schematu. U części dzieci fenotyp alergiczny może wyglądać inaczej, a sama obecność lub brak AZS nie powinny być traktowane jako jedyny wyznacznik przyszłego ryzyka alergii.
Grafika: https://stock.adobe.com/pl/images/nettle-rash-allergy-on-face-in-a-toddler-face/530415258
Na podstawie:
Frier-Ruge I, Nielsen ML, Halling AS i wsp. Preterm birth is associated with reduced risk of atopic dermatitis and a distinct allergic comorbidity profile in early childhood. British Journal of Dermatology 2026 https://doi.org/10.1093/bjd/ljag167
