Nowe wytyczne WHO dotyczące leczenia otyłości u młodzieży. Jakie postępowanie zalecają eksperci?

Autor: Adrian Goss

7 października 2026 r. Światowa Organizacja Zdrowia (World Health Organization, WHO) opublikowała nowe wytyczne dotyczące kompleksowego leczenia otyłości u młodzieży w wieku 10–19 lat. Dokument podkreśla konieczność wczesnego rozpoczęcia terapii, dostosowania postępowania do indywidualnych potrzeb pacjenta oraz zapewnienia ciągłości opieki. Wśród omawianych metod znalazły się interwencje dotyczące stylu życia, farmakoterapia oraz leczenie bariatryczne. 

Otyłość w populacji pediatrycznej pozostaje jednym z najważniejszych wyzwań zdrowia publicznego. Według danych WHO w 2024 r. nadmierną masę ciała stwierdzano u ok. 400 mln dzieci i młodzieży w wieku 5–19 lat, z czego 170 mln chorowało na otyłość. Od 1990 r. częstość występowania otyłości w tej grupie wiekowej wzrosła czterokrotnie. Problem wykracza poza zwiększone ryzyko powikłań metabolicznych, wpływając również na funkcjonowanie psychospołeczne i jakość życia młodych pacjentów. 

Podstawą leczenia są interwencje wielokierunkowe

WHO wskazuje na potrzebę łączenia postępowania dietetycznego z odpowiednio dobraną aktywnością fizyczną i wsparciem w zmianie zachowań zdrowotnych. Działania te powinny mieć charakter ustrukturyzowany, a ich zakres należy dostosować do wieku, stanu zdrowia i możliwości pacjenta.

Istotną rolę odgrywa zaangażowanie rodziców lub opiekunów, szczególnie w zakresie utrwalania zmian żywieniowych i codziennych nawyków. Zalecenia obejmują także ograniczanie zachowań sedentarnych oraz uwzględnienie prawidłowej higieny snu. WHO zwraca uwagę, że skuteczność leczenia zależy nie tylko od samej interwencji, lecz także od możliwości jej długoterminowego stosowania.

Wytyczne uwzględniają ponadto wykorzystanie narzędzi cyfrowych wspierających terapię. Rozwiązania te mogą stanowić element kompleksowej opieki, nie powinny jednak zastępować indywidualnej oceny klinicznej ani regularnego kontaktu z personelem medycznym. 

Farmakoterapia i chirurgia bariatryczna w określonych sytuacjach klinicznych

Ważnym elementem nowych wytycznych jest uwzględnienie możliwości leczenia farmakologicznego u młodzieży z otyłością. WHO dopuszcza rozważenie takiego postępowania u pacjentów z powikłaniami związanymi z otyłością, jeżeli wcześniej prowadzona, nadzorowana przez personel medyczny wielokierunkowa interwencja dotycząca stylu życia nie przyniosła oczekiwanych rezultatów.

Farmakoterapia nie stanowi zatem alternatywy dla postępowania niefarmakologicznego, lecz może być jego uzupełnieniem u odpowiednio zakwalifikowanych chorych. Decyzja o rozpoczęciu leczenia wymaga uwzględnienia sytuacji klinicznej pacjenta oraz oceny potencjalnych korzyści i zagrożeń.

WHO odnosi się również do leczenia chirurgicznego. W przypadku młodzieży z ciężką otyłością można rozważyć operację bariatryczną, jednak wyłącznie po spełnieniu rygorystycznych warunków kwalifikacji i przy zapewnieniu odpowiedniego wsparcia. Takie postępowanie jest zarezerwowane dla wybranych pacjentów i wymaga opieki specjalistycznej. 

Indywidualizacja terapii i ciągłość opieki

Autorzy dokumentu podkreślają, że leczenie otyłości u nastolatków nie powinno ograniczać się do redukcji masy ciała. Ważna jest również poprawa stanu zdrowia, sprawności i codziennego funkcjonowania pacjenta. Przy planowaniu terapii należy uwzględnić jego preferencje, sytuację rodzinną oraz dostępność świadczeń zdrowotnych.

Duże znaczenie przypisano podstawowej opiece zdrowotnej (POZ), która powinna odgrywać istotną rolę w identyfikacji pacjentów wymagających leczenia i koordynowaniu dalszego postępowania. WHO akcentuje jednocześnie konieczność zapewnienia opieki wolnej od stygmatyzacji i dyskryminacji związanej z masą ciała.

Nowe wytyczne przedstawiają otyłość młodzieży jako problem wymagający leczenia długofalowego, a nie wyłącznie krótkotrwałych interwencji prowadzących do zmniejszenia masy ciała. Zwracają także uwagę na potrzebę dostosowania organizacji opieki do lokalnych możliwości systemu ochrony zdrowia.

Zachęcamy do zapoznania się z pełną treścią wytycznych WHO, które szerzej omawiają dostępne metody leczenia, podstawy naukowe rekomendacji oraz zagadnienia związane z ich wdrażaniem do praktyki klinicznej.

https://www.who.int/publications/i/item/9789240123878

Grafika: https://stock.adobe.com/pl/images/sad-overweight-girl-on-color-background/328514355