Wpływ opóźnionego odpępnienia na ryzyko niedokrwistości u niemowląt

Ciekawostki

Wpływ opóźnionego odpępnienia na ryzyko niedokrwistości u niemowląt

 

Autor: Jędrzej Sarnecki

Opracowanie na podstawie: Kc A, Rana N, Målqvist M i wsp. Effects of Delayed Umbilical Cord Clamping vs Early Clamping on Anemia in Infants at 8 and 12 Months: A Randomized Clinical Trial. JAMA Pediatr 2017;171:264-270.

 

Niedokrwistość jest zaburzeniem często występującym u niemowląt i małych dzieci, dotykającym ok. 40% dzieci < 5. roku życia na świecie[1]. W dużym odsetku przypadków jest spowodowana niedoborem żelaza. Niedokrwistość oraz niedobór żelaza są łączone z zaburzeniami rozwoju i negatywnym wpływem na zdolności poznawcze, sprawność fizyczną i zachowanie. Poza suplementacją diety żelazem w celu zapobiegania temu zjawisku proponowane jest również stosowanie procedury opóźnionego odpępnienia.

W styczniu 2017 r. na łamach czasopisma JAMA Pediatrics ukazała się praca Kc i wsp. przedstawiająca wyniki badania klinicznego z randomizacją, w którym oceniono wpływ późniejszego zaciśnięcia pępowiny na ryzyko niedokrwistości i niedoboru żelaza u niemowląt w wieku 8 i 12 miesięcy. Korzystny wpływ opóźnienia odpępnienia na stężenie hemoglobiny i zaopatrzenie organizmu w żelazo stwierdzono dotychczas u niemowląt < 6. miesiąca życia. Prawdopodobnie wynika on ze zwiększenia o 30-40% objętości krwi noworodka (o ok. 25-30 ml/kg m.c.) przy zastosowaniu tej procedury w porównaniu z wczesnym zaciśnięciem pępowiny[2],[3] oraz z dostarczenia organizmowi nawet do 75 mg dodatkowego żelaza[4],[5].

W przeprowadzonym w Nepalu przez Kc i wsp. badaniu wzięło udział 540 noworodków urodzonych między 34. a 41. tygodniem ciąży z pojedynczej ciąży niskiego ryzyka. U połowy, losowo wytypowanych, noworodków zastosowano procedurę opóźnionego odpępnienia, polegającą na zaciśnięciu pępowiny po upływie 180 sek. (średnio 192 sek.) od urodzenia dziecka (w przypadku zaistnienia konieczności interwencji u matki lub dziecka pępowinę zaciskano wcześniej); u pozostałych pacjentów pępowinę zaciskano wcześnie, < 60 sek. od urodzenia (średnio 32 sek.). W 8. i 12. m.ż. od uczestniczących w badaniu niemowląt pobierano krew w celu zmierzenia stężenia hemoglobiny i ferrytyny. U 466 (86,3%) noworodków zastosowano wyznaczoną procedurę, na wizyty kontrolne w 8. i 12. m.ż. zgłosiło się odpowiednio 400 (74,1%) i 334 (61,95%) uczestników.

U niemowląt, u których zastosowano procedurę opóźnionego odpępnienia, stwierdzono wyższe o średnio 0,2 g/dl stężenia hemoglobiny w 8. m.ż. w porównaniu z grupą kontrolną, w której wcześnie zaciskano pępowinę. W grupie interwencyjnej rzadziej rozpoznawano niedokrwistość (definiowaną jako stężenie hemoglobiny < 11 g/dl) niż w grupie kontrolnej (73% vs 82%; RR 0,89, 95% CI 0,81-0,98). U niemowląt, u których później zaciśnięto pępowinę, w 8. m.ż. odnotowano wyższe stężenia ferrytyny oraz rzadziej rozpoznawano niedokrwistość z niedoboru żelaza i niedobór żelaza (RR 0,58, 95% CI 0,44-0,77). Również wyniki badań krwi w 12. m.ż. wskazywały na korzystny wpływ opóźnionego zaciśnięcia pępowiny na stężenie hemoglobiny – średnie stężenie hemoglobiny było o 0,3 g/dl wyższe w grupie interwencyjnej oraz rzadziej rozpoznawano w tej grupie niedokrwistość (RR 0,91). Nie stwierdzono natomiast występowania pomiędzy grupami istotnych różnic w stężeniu ferrytyny w surowicy, częstości występowania niedokrwistości z niedoboru żelaza czy niedoboru żelaza.

Wyniki przeprowadzonego przez Kc i wsp. badania wskazują, że późniejsze zaciśnięcie pępowiny po urodzeniu (> 180 sek.) zmniejsza ryzyko niedokrwistości u niemowląt w wieku 8 i 12 miesięcy oraz korzystnie wpływa na zaopatrzenie organizmu w żelazo w 8. m.ż.

 

[1] Stevens GA, Finucane MM, De-Regil LM i wsp. Nutrition Impact Model Study Group (Anaemia). Global, regional, and national trends in haemoglobin concentration and prevalence of total and severe anaemia in children and pregnant and non-pregnant women for 1995-2011: a systematic analysis of population-representative data. Lancet Glob Health 2013;1:e16-e25.

[2] Yao AC, Moinian M, Lind J. Distribution of blood between infant and placenta after birth. Lancet 1969;2:871-873.

[3] Farrar D, Airey R, Law GR i wsp. Measuring placental transfusion for term births: weighing babies with cord intact. BJOG 2011;118:70-75.

[4] Hutton EK, Hassan ES. Late vs early clamping of the umbilical cord in full-term neonates: systematic review and meta-analysis of controlled trials. JAMA 2007;297:1241-1252.

[5] Andersson O, Hellström-Westas L, Andersson D i wsp. Effect of delayed versus early umbilical cord clamping on neonatal outcomes and iron status at 4 months: a randomised controlled trial. BMJ 2011;343:d7157.